Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 34

घृतह्रदा मधुकूलाः सुरोदकाः क्षीरेण पूर्णा उदकेन दध्ना। एतास्त्वा धारा उप यन्तु सर्वाः स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमाना उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिणीः समन्ताः

ghṛtá-hradā mádhu-kūlāḥ suródakāḥ kṣīréṇa pūrṇā́ udakéna dádhnā | etā́s tvā dhā́rā úpa yantu sárvāḥ svargé loké mádhumat pínvamānāḥ úpa tvā tiṣṭhantu puṣkaríṇīḥ sámantāḥ

Ghee-laked, with honeyed banks, with surā-waters—filled with milk, with water, with curds: let all these streams come nigh to thee, swelling with honeyed sweetness in the heavenly world; let lotus-pools stand about thee on every side.

घृतह्रदाःhaving ghee-like pools (ghee-laked)
घृतह्रदाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootघृत-ह्रद (प्रातिपदिक; समासः कर्मधारय/बहुव्रीहि: ‘घृतम् इव ह्रदः यस्याः/येषाम्’)
मधुकूलाःwith honey-banks/streams
मधुकूलाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमधु-कूल (प्रातिपदिक; समासः: ‘मधु-तट/कूल’)
सुरोदकाःhaving surā as water (liquor-watered)
सुरोदकाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसुर-उदक (प्रातिपदिक; समासः: ‘सुरा-जल’)
क्षीरेणwith milk
क्षीरेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
पूर्णाःfilled, full
पूर्णाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण, √पॄ ‘पूरणे’)
उदकेनwith water
उदकेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
दध्नाwith curd
दध्ना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
एताःthese
एताः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
धाराःstreams, flows
धाराः:
Kartā
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
यन्तुlet (them) go/come
यन्तु:
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)
सर्वाःall
सर्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
लोकेin the world/realm
लोके:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
मधुमत्honeyed, sweet
मधुमत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक; मतुप्-प्रत्ययः)
पिन्वमानाःbeing made to swell/nourish; invigorating
पिन्वमानाः:
Kartā
TypeAdjective
Root√पिव्/√पिन् (प्रीणने/पोषणे) → पिन्वमान (शानच्, आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)
उपnear, upon
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (अव्यय/उपसर्ग)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
तिष्ठन्तुlet (them) stand/remain
तिष्ठन्तु:
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति)
पुष्करिणीःlotus-ponds; (also) lotus-bearing waters
पुष्करिणीः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुष्करिणी (प्रातिपदिक)
समन्ताःon all sides, all around
समन्ताः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (adverbial accusative) / Adjective
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic seer (anukramaṇī-dependent)

Devata: Waters (Āpaḥ) and prosperity essences (ghṛta/madhu) as quasi-deities

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like (refrain structure)

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at superabundance → restful assurance of being surrounded by it.","listener_experience":"A sensuous, satiating imagery-field; feels like being bathed in sweetness.","intensity":5}