Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 22

अयमस्तु धनपतिर्धनानामयं विशां विश्पतिरस्तु राजा । अस्मिन्निन्द्र महि वर्चांसि धेह्यवर्चसं कृणुहि शत्रुमस्य

ayám astu dhánapatir dhánānām ayáṃ viśā́ṃ víśpatir astu rā́jā | asmín índra máhi várcāṃsi dhehy avárcasaṃ kr̥ṇuhi śátrum asya ||

Let this man be lord of riches among riches; let this man be clan-lord of the peoples, be king. In him, O Indra, do thou deposit great splendours; make thou his enemy without splendour.

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तुlet (him) be
अस्तु:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
धनपतिःlord/master of wealth
धनपतिः:
Kartā (अस्तु इत्यस्य) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootधनपति (प्रातिपदिक: धन + पति)
धनानाम्of riches/wealths
धनानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विशाम्of the clans/peoples
विशाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक; ‘जन/कुल/प्रजा’)
विश्पतिःlord of the clan/householder-chief
विश्पतिः:
Kartā (अस्तु इत्यस्य) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootविश्पति (प्रातिपदिक: विश् + पति)
अस्तुlet (him) be
अस्तु:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
राजाking
राजा:
Kartā/विधेय-नाम (अस्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this (person)
अस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
महिgreatly / great
महि:
विशेषण-भावे (क्रियाविशेषणम्) / वर्चांसि इत्यस्य विशेषणार्थः
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; ‘महदर्थे’)
वर्चांसिsplendours, brilliance, vital lustre
वर्चांसि:
Karma
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
धेहिplace, bestow
धेहि:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Rootधा (धातु)
अवर्चसम्without lustre, deprived of splendour
अवर्चसम्:
Karma (विशेष्य-शत्रुम्) / विशेषण
TypeAdjective
Rootअवर्चस् (प्रातिपदिक; a- + वर्चस्)
कृणुहिmake
कृणुहि:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
शत्रुम्enemy
शत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
अस्यof him/this one
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic/Āṅgirasa milieu (varies by anukramaṇī)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh-like (requires metrical verification)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Crowning affirmations → mystical infusion of radiance → rival’s dimming.","listener_experience":"Uplift, empowerment, a sense of glowing presence.","intensity":7}