Mantra 8
Sukta 18
Sanskrit (Devanagari)
अपमृज्य यातुधानानप सर्वा अराय्यः । अपामार्ग त्वया वयं सर्वं तदप मृज्महे
IAST Transliteration
apamṛ́jya yātudhā́nān ápa sárvā arā́yyaḥ | apāmārga tváyā vayáṃ sárvaṃ tád ápa mṛ́jmahe ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Wiping away the sorcerers, away (go) all malignities. O Apāmārga, by thee we wipe away all that entire (brood).
Word by Word
अपमृज्यhaving wiped/cleansed away
अपमृज्य:
(क्रियाविशेषण) मुख्यक्रियायाः पूर्वकर्म
TypeVerb
Rootअप-मृज् (धातु √मृज् ‘मार्जने/शोधने’)
यातुधानान्the sorcerers/demons (yātudhānas)
यातुधानान्:
कर्म
TypeNoun
Rootयातुधान (प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
(क्रियाविशेषण) अपसारणद्योतक
TypeIndeclinable
Rootअप (अव्यय/उपसर्ग)
सर्वाःall
सर्वाः:
कर्तृ (अरा॒य्यः इत्यस्य विशेषणम्) अथवा समुच्चय-निर्देश
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्व-शब्द)
अरा॒य्यःhostile powers/evils, enemies
अरा॒य्यः:
कर्तृ (अप-इत्यर्थे ‘अप (गच्छन्तु)’—अपसारणे लक्ष्याः) / अपसार्य-वस्तु
TypeNoun
Rootअराय्य (प्रातिपदिक; ‘अराति/अरि’ से दुष्ट/शत्रु-सम्बद्ध)
अपामार्गO Apāmārga (the herb ‘prickly chaff flower’)
अपामार्ग:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअपामार्ग (प्रातिपदिक; औषधि/वनस्पति-नाम)
त्वयाby you / with you
त्वया:
करण
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सर्वम्all, the whole
सर्वम्:
कर्म (तद् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्व-शब्द)
तत्that (evil/affliction)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपaway
अप:
(क्रियाविशेषण) अपसारणद्योतक
TypeIndeclinable
Rootअप (अव्यय/उपसर्ग)
मृज्महेwe wipe/cleanse (away)
मृज्महे:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootमृज् (धातु √मृज् ‘मार्जने/शोधने’)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)
Devata: Apāmārga (plant-deity) as remover of yātudhāna/arāti
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From threat-recognition (yātudhāna/arāyti) to decisive expulsion and relief.","listener_experience":"A sense of taking back space; ‘clearing the air’.","intensity":7}