Mantra 4
Sukta 18
Sanskrit (Devanagari)
उत्तराहमुत्तर उत्तरेदुत्तराभ्यः । अधः सपत्नी या ममाधरा साधराभ्यः
IAST Transliteration
uttárā́hám uttará uttáred úttarābhyaḥ | adháḥ sapatnī́ yā́ mamā́dharā́ sā́dharābhyaḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
Higher am I, higher; may I rise above the higher. Below be the rival-wife—she who is lower than I—below, among the lowly.
Word by Word
उत्तराhigher, superior (fem.)
उत्तरा:
Kartā (अहं इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्तरःhigher, superior (masc.)
उत्तरः:
Kartā (अहम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
उत्तरेत्may (I) surpass / may (I) rise above
उत्तरेत्:
(अहम्) Kartā
TypeVerb
Rootउद्-तॄ (धातु: तॄ/तॄत् ‘तरति/अतिक्रामति’; उपसर्ग: उद्)
उत्तराभ्यःfrom/than the higher ones (fem. pl.)
उत्तराभ्यः:
Apādāna (तुलनायाम्/विभागे)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
अधःbelow, down
अधः:
Adhikaraṇa (स्थानवाचक) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
सपत्नीco-wife, rival woman
सपत्नी:
Kartā (या इत्यस्य विशेष्यः)
TypeNoun
Rootसपत्नी (प्रातिपदिक)
याwho (fem.)
या:
Kartā (सपत्नी इत्यस्य सम्बन्धिनी)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ममof me, my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/स्वामित्व)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अधराlower, inferior (fem.)
अधरा:
Kartā (सपत्नी/या इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअधर (प्रातिपदिक)
साshe
सा:
Kartā (अधरा इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अधराभ्यःfrom/than the lower ones (fem. pl.)
अधराभ्यः:
Apādāna (तुलनायाम्/विभागे)
TypeAdjective
Rootअधर (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic seer (varies).
Devata: Mantra as operative force; social hierarchy as the field of action
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From self-elevation to decisive subjugation of the rival.","listener_experience":"Courage, uprightness, competitive dominance.","intensity":7}