Mantra 23
Sukta 96
Sanskrit (Devanagari)
अङ्गेअङ्गे लोम्निलोम्नि यस्ते पर्वणिपर्वणि । यक्षं त्वचस्यं ते वयं कश्यपस्य वीबर्हेण विष्वञ्चं वि वृहामसि
IAST Transliteration
aṅgé-aṅgé lómni-lómni yás te párvaṇi-párvaṇi | yákṣmaṁ tvacasyàṁ te vayáṁ kaśyápasya vībarhéṇa víṣvañcaṁ ví vṛhāmasi
English Translation (Griffith/Whitney)
Limb after limb, hair after hair, joint after joint, whatsoever of thine is there: the skin-seated Yákṣma, all-pervading, we—by Kāśyapa’s vībarha—do rend away from thee.
Word by Word
अङ्गेin (each) limb
अङ्गे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
अङ्गेin (each) limb
अङ्गे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
लोम्निin (each) hair
लोम्नि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootलोमन् (प्रातिपदिक)
लोम्निin (each) hair
लोम्नि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootलोमन् (प्रातिपदिक)
यःwho/which
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पर्वणिin (each) joint
पर्वणि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
पर्वणिin (each) joint
पर्वणि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
यक्षम्the yákṣa (demon/affliction)
यक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
त्वचस्यम्skin-related, of the skin
त्वचस्यम्:
कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeAdjective
Rootत्वचस्य (प्रातिपदिक; त्वच्-सम्बन्धी)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कश्यपस्यof Kaśyapa
कश्यपस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeProper Noun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
वीबर्हेणwith the vibárha (a crushing/striking implement; ritual ‘pestle/club’)
वीबर्हेण:
करण
TypeNoun
Rootवीबर्ह (प्रातिपदिक; ‘उखल/मूसल/प्रहरण’ इत्यर्थे, वि-√बृह्/बर्ह्-सम्बद्धः)
विष्वञ्चम्all-pervading, spread everywhere
विष्वञ्चम्:
कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeAdjective
Rootविष्वञ्च् (प्रातिपदिक; ‘सर्वतोव्याप्त’)
विapart, asunder (intensively)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वृहामसिwe tear out / uproot
वृहामसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृह् (उन्मूलने/उत्क्षेपे; ‘to tear out, uproot’)
Attribution
Rishi: Kāśyapa
Devata: Yákṣma (as expelled); Kāśyapa’s remedial power as invoked authority
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From anxious diffusion (everywhere) to wonder at total coverage and confident removal.","listener_experience":"A sweeping reassurance: ‘nothing is missed.’","intensity":7}