Mantra 1

Sukta 25

Sanskrit (Devanagari)

पृश्निपर्णी। शं नो देवी पृश्निपर्ण्यशं निरृत्या अकः । उग्रा हि कण्वजम्भनी तामभक्षि सहस्वतीम्

IAST Transliteration

śáṃ no devī́ pṛ́śniparṇy áśaṃ nírṛtyā́ akaḥ | ugrā́ hí kaṇvá-jambhanī tá̄m abhákṣi sáhasvatīm ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Bring weal to us, O Goddess Pṛśniparṇī; from Nirṛti do thou make for us unharm. For fierce indeed is she, the Kaṇva-crusher: that mighty one have I partaken.

Word by Word

• पृश्निपर्णी: (O herb) Pṛśniparṇī
• पृश्निपर्णी: सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ-सम्बन्धः
• Type: Noun
• Root: पृश्निपर्णी (प्रातिपदिक; ओषधि-नाम)

• शम्: well-being, welfare
• शम्: विशेषण-भाव (फल/उद्देश्य)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान (हित-लाभ-सम्बन्धः) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवी: the goddess
• देवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• पृश्निपर्णि: O Pṛśniparṇī
• पृश्निपर्णि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: पृश्निपर्णी (प्रातिपदिक; ओषधि-नाम)

• अशम्: not-welfare, harm
• अशम्: विशेषण-भाव (अपेक्षित-फलस्य निषेधः)
• Type: Indeclinable
• Root: अ-शम् (नञ्-पूर्वक अव्यय/भाव)

• निरृत्याः: of Nirṛti (goddess of destruction/misfortune)
• निरृत्याः: अपादान/सम्बन्ध (यस्याः—तस्याः)
• Type: Noun
• Root: निरृति (प्रातिपदिक)

• अकः: harm, affliction
• अकः: कर्तृ/विषय (अनिष्ट-रूपः)
• Type: Noun
• Root: अक (प्रातिपदिक; ‘अक’ = पीडा/दुःख/अनिष्ट)

• उग्रा: fierce, powerful
• उग्रा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• कण्वजम्भनी: the ‘Kaṇva-crushing’ one (a powerful herb/goddess-epithet)
• कण्वजम्भनी: कर्तृ (देव्याः/ओषधेः विशेष-नाम)
• Type: Noun
• Root: कण्व-जम्भनी (समास-प्रातिपदिक; ‘कण्व’ + ‘जम्भनी’)

• ताम्: her
• ताम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभक्षि: I have eaten/consumed
• अभक्षि: कर्तृ (अहं) + कर्म (ताम्)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु)

• सहस्वतीम्: the mighty/strong one
• सहस्वतीम्: कर्म (ताम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सहस्वती (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (herb-hymn seer; often transmitted under Atharvan/Angiras lineages—exact attribution depends on anukramaṇī).

Devata: Pṛśniparṇī (oṣadhi-devī), with apotropaic opposition to Nirṛti.

Chandas: Anuṣṭubh (probable; common for Atharvanic healing verses—confirmable by pada count in a critical edition).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Peace-invocation → fierce protection → grounded assurance through partaking.","listener_experience":"Calm confidence; sense of being guarded and nourished.","intensity":6}