Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 54

कालेऽयमङ्गिरा देवोऽथर्वा चाधि तिष्ठतः । इमं च लोकं परमं च लोकं पुण्यांश्च लोकान् विधृतीश्च पुण्याः । सर्वांल्लोकानभिजित्य ब्रह्मणा कालः स ईयते परमो नु देवः

kālé ’yám aṅgírā devó ’tharvā́ cā́dhi tiṣṭhataḥ | imáṃ ca lokáṃ paramáṃ ca lokáṃ púṇyāṃś ca lokā́n vidhṛ́tīś ca púṇyāḥ | sárvāṃl lokā́n abhijítya bráhmaṇā kāláḥ sá ī́yate paramó nú deváḥ

In Time stand presiding this Angiras, the God, and Atharvan likewise. This world and the highest world, the holy worlds, and holy sustaining supports—having conquered all worlds by sacred power, Time moves onward: he, indeed, is the supreme God.

कालेin/at (the) Time
काले:
अधिकारण
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
अयम्this
अयम्:
कर्तृ (सम्बन्धः—विशेषण/निर्देशक)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गिराःAṅgiras
अङ्गिराः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
TypeNoun (proper name/ṛṣi-name)
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अथर्वाAtharvan
अथर्वा:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
TypeNoun (proper name/ṛṣi-name)
Rootअथर्वन् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
अधिupon, over
अधि:
अधिकारण (संबन्ध-निर्देशक)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
तिष्ठतःthey stand
तिष्ठतः:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
लोकम्world
लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
परमम्highest, supreme
परमम्:
कर्म (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
लोकम्world
लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
पुण्यान्holy, meritorious
पुण्यान्:
कर्म (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
विधृतीःsupports, upholdings
विधृतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootविधृति (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
पुण्याःholy
पुण्याः:
कर्म (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
सर्वान्all
सर्वान्:
कर्म (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
अभिजित्यhaving conquered
अभिजित्य:
— (क्रियाविशेषण; पूर्वकालिक क्रिया)
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Rootअभि + जि (धातु)
ब्रह्मणाby/with sacred power (brahman)
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
कालःTime
कालः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
सःhe/that
सः:
कर्तृ (कालः इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईयतेgoes, moves
ईयते:
TypeVerb
Rootइ (धातु; ‘to go’)
परमःsupreme
परमः:
कर्तृ (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
नुindeed, now
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
देवःgod
देवः:
कर्तृ (कालस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)

Rishi: Ātharvaṇa (late speculative)

Devata: Kāla (Time); with priestly archetypes Angiras/Atharvan as subordinate presences

Chandas: Mixed/late Anuṣṭubh with extended pādas (late AV style)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From solemn recognition of presiding powers → expansive cosmic sweep across worlds → calm certainty in Kāla’s supremacy.","listener_experience":"Awe that settles into composure; sense of being held by an impersonal, reliable order.","intensity":6}