Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 53

सप्त चक्रान् वहति काल एष सप्तास्य नाभीरमृतं न्वक्षः । स इमा विश्वा भुवनान्यञ्जत् कालः स ईयते प्रथमो नु देवः

saptá cakrā́n vahati kā́la eṣá saptā́sya nā́bhīr amṛ́taṃ nv ákṣaḥ | sá imā́ víśvā bhúvanāny áñjat kā́laḥ sá ī́yate prathamó nú deváḥ ||

Seven wheels doth Time, even this, bear onward; seven-mouthed is he—his hubs are Immortality, his axle fixed. He ordered and arrayed these worlds, all of them: Time—he moveth on, the first indeed of powers divine.

सप्तseven
सप्त:
TypeAdjective/Numeral
Rootसप्तन् (संख्या)
चक्रान्wheels
चक्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
वहतिcarries/bears
वहति:
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
कालःTime
कालः:
कर्ता
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
एषthis
एष:
कर्ता (कालस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
TypeAdjective/Numeral
Rootसप्तन् (संख्या)
आस्यmouth/face
आस्य:
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
नाभीःnavels/hubs
नाभीः:
कर्ता (अस्ति-भावे/वर्णने)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortality/nectar
अमृतम्:
विशेष्य/विधेय (अक्षः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
नुindeed/now
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अक्षःaxle
अक्षः:
कर्ता (अस्ति-भावे/वर्णने)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक)
सःhe/that
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमाःthese
इमाः:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds/realms
भुवनानि:
कर्म (इमाः विश्वाः भुवनानि = object set)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
अञ्जत्anointed/tinged/marked
अञ्जत्:
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु)
कालःTime
कालः:
कर्ता
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्ता (कालस्य पुनरुक्तिः/अन्वयः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईयतेgoes/moves
ईयते:
TypeVerb
Rootइ (धातु; गत्यर्थ)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
कर्ता (देवः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
नुindeed/now
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
देवःgod/deity
देवः:
कर्ता (कालस्य विधेयः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)

Rishi: Kāla-hymn seer complex (late AV attribution traditions vary).

Devata: Kāla.

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (probable).

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Awe at vast structure → deep calm in the image of the immortal hub and fixed axle.","listener_experience":"Centering, sobriety, acceptance; a sense of inner spine/axis.","intensity":5}