Mantra 2

Sukta 24

Sanskrit (Devanagari)

परीममिन्द्रमायुषे महे क्षत्राय धत्तन । यथैनं जरसे नयां ज्योक् क्षत्रेऽधि जागरत्

IAST Transliteration

párímam índram ā́yuṣe mahé kṣatrā́ya dhattana | yáthainaṃ járase nayā́m jyók kṣatré’dhí jāgarat

English Translation (Griffith/Whitney)

Encompass and set this Indra for life, for mighty dominion; so may we lead him unto old age, and long may he keep watch in sovereignty.

Word by Word

• परीम्: around; this (him)
• परीम्: कर्म (इन्द्रम् इति कर्मपदस्य विशेषण/संबन्ध) अथवा क्रियाविशेषण (परि)
• Type: Indeclinable + Pronoun
• Root: परि (उपसर्ग) + इमम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• आयुषे: for life/long life
• आयुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• महे: great
• महे: सम्प्रदान (क्षत्राय सह)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• क्षत्राय: for sovereignty/royal power
• क्षत्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: क्षत्र (प्रातिपदिक)

• धत्तन: place, bestow
• धत्तन: क्रिया (कर्तृ = यूयम्/हे जनाः/हे देवाः)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• यथा: so that/as
• यथा: क्रियाविशेषण (उद्देश्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• एनम्: him/this one
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जरसे: for old age (to reach old age)
• जरसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: जरस् (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: क्रियाविशेषण (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• याम्: lead (him)
• याम्: क्रिया (कर्तृ = यूयम्)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• ज्योक्: for a long time, continually
• ज्योक्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: ज्योक् (अव्यय)

• क्षत्रे: in sovereignty/royal power
• क्षत्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: क्षत्र (प्रातिपदिक)

• अधि: over, upon
• अधि: क्रियाविशेषण/अधिकरण-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• जागरत्: be awake, keep watch
• जागरत्: क्रिया (कर्तृ = यूयम्)
• Type: Verb
• Root: जागर्/जागृ (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic/anonymous

Devata: Indra (as royal archetype)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From protective encirclement → confident installation → calm assurance of long vigilance.","listener_experience":"Feels like being formally invested with duty and steadiness; encourages alert composure.","intensity":6}