Mantra 8

Sukta 19

Sanskrit (Devanagari)

ब्रह्म ब्रह्मचारिभिरुदक्रामत् पुरं प्र णयामि वः । तामा विशत तां प्र विशत सा वः शर्म च वर्म च यच्छतु

IAST Transliteration

bráhma brahmacāríbhir úd akrāmat púraṃ prá nayāmi vaḥ | tá̄m ā́ viśata tá̄m prá viśata sā́ vaḥ śárma ca várma ca yacchatu

English Translation (Griffith/Whitney)

Brahman, with the Brahmacārins, hath advanced: that stronghold do I lead you forth unto. Enter ye into it; yea, enter ye fully into it: may she bestow on you both shelter and armour.

Word by Word

• ब्रह्म: the sacred power / brahman
• ब्रह्म: Karma (उदक्रामत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• ब्रह्मचारिभिः: with the brahmacārins (students)
• ब्रह्मचारिभिः: Karaṇa (सह/साधनभावः)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)

• उदक्रामत्: stepped forth / went up/out
• उदक्रामत्: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-क्रम् (धातु: क्रम्)

• पुरम्: the fort/city
• पुरम्: Karma (प्र-णयामि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पुर्/पुर (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward (prefix)
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• णयामि: I lead / I bring
• णयामि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) → नय (प्रयोगे ‘णय’ इति रूपम्)

• वः: for you / of you
• वः: Sampradāna (हितार्थे: ‘for you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• ताम्: that (fem.), her/it
• ताम्: Karma (वि-शत इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• आ: towards, into (prefix)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• विशत: enter (you all)
• विशत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वि-श् (धातु: विश्)

• ताम्: that (fem.), her/it
• ताम्: Karma (प्र-विशत इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• प्र: forth, forward (prefix)
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• विशत: enter (you all)
• विशत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वि-श् (धातु: विश्)

• सा: she/that (fem.)
• सा: Kartā (यच्छतु इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• वः: to you / for you
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• शर्म: comfort, welfare
• शर्म: Karma (यच्छतु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: शर्मन् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• वर्म: armor, protection
• वर्म: Karma (यच्छतु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वर्मन् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• यच्छतु: let (her/it) grant / bestow
• यच्छतु: Kriyā
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु) → यच्छ (वर्तमान-आदेशः)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (sūkta-level attribution varies)

Devata: Brahman (mantra-power) and the personified Pur (stronghold)

Chandas: Anuṣṭubh (refrain-driven)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From solemn activation of brahman → guided entry → quiet amazement at protection conferred.","listener_experience":"A calm, disciplined sanctity; protection feels ‘lawful’ and dependable.","intensity":4}