Mantra 2

Sukta 10

Sanskrit (Devanagari)

शं नो भगः शमु नः शंसो अस्तु शं नः पुरंधिः शमु सन्तु रायः । शं नः सत्यस्य सुयमस्य शंसः शं नो अर्यमा पुरुजातो अस्तु

IAST Transliteration

śáṃ no bhágaḥ śám u naḥ śáṃso astu śáṃ naḥ púraṃdhiḥ śám u santu rā́yaḥ | śáṃ naḥ satyásya suyámasya śáṃsaḥ śáṃ no aryamā́ purujā́to astu

English Translation (Griffith/Whitney)

Weal be to us from Bhaga; and weal to us be the benediction. Weal be to us from Purandhi; and weal be our riches. Weal be to us the blessing of truth and of good rule; weal be to us from Aryaman, the manifold-born.

Word by Word

• शम्: auspiciously; well; welfare
• शम्: विशेषण (क्रियाविशेषणरूपेण—‘कल्याणेन/शिवम्’)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय-प्रातिपदिक) / √शम् (शमँ उपशमे)

• नः: of us; for us
• नः: सम्बन्ध (possessive: ‘of us/for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भगः: Bhaga (the distributor of fortune)
• भगः: कर्तृ (अस्तु इत्यस्य—‘Bhaga be…’)
• Type: Noun (Deity name)
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• शम्: auspiciously; well
• शम्: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय) / √शम्

• नः: of us; for us
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• शंसः: praise; auspicious utterance
• शंसः: कर्तृ (अस्तु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: शंस (प्रातिपदिक) < √शंस् (शंसँ स्तुतौ/आख्याने)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (असँ भुवि)

• शम्: auspiciously; well
• शम्: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय) / √शम्

• नः: of us; for us
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• पुरंधिः: Purandhi (abundance/prosperity; bountifulness)
• पुरंधिः: कर्तृ (अस्तु/सन्तु इत्यर्थे—‘Purandhi be…’)
• Type: Noun (Deity/abstraction)
• Root: पुरंधि (प्रातिपदिक)

• शम्: auspiciously; well
• शम्: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय) / √शम्

• सन्तु: may they be
• सन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (असँ भुवि)

• रायः: riches; wealth; gifts
• रायः: कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक)

• शम्: auspiciously; well
• शम्: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय) / √शम्

• नः: of us; for us
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• सत्यस्य: of truth
• सत्यस्य: सम्बन्ध (genitive: ‘of truth’)
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• सुयमस्य: of good order; of good governance/discipline
• सुयमस्य: सम्बन्ध (genitive: ‘of good order/discipline’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-यम (प्रातिपदिक; सु + यम ‘restraint/order’)

• शंसः: praise; auspicious acclaim
• शंसः: कर्तृ (अस्तु इत्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: शंस (प्रातिपदिक) < √शंस्

• शम्: auspiciously; well
• शम्: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय) / √शम्

• नः: of us; for us
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अर्यमा: Aryaman (Āditya; patron of hospitality/alliances)
• अर्यमा: कर्तृ (अस्तु इत्यस्य)
• Type: Noun (Deity name)
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• पुरुजातः: many-born; widely manifested
• पुरुजातः: विशेषण (अर्यमा इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: पुरु-जात (प्रातिपदिक; पुरु ‘many’ + जात ‘born’ < √जन्)

• अस्तु: may he be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (असँ भुवि)

Attribution

Rishi: Atharvanic liturgical stock (r̥ṣi attribution varies)

Devata: Bhaga; Purandhi; Aryaman; also ‘Śaṃsa’ as effective blessing

Chandas: Triṣṭubh-like (RV-derived śam-naḥ style)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From requesting fortune to grounding it in truth and social order, ending in expansive abundance (purujāta).","listener_experience":"Reassurance that prosperity can be clean, shared, and stable.","intensity":3}