Mantra 20
Sukta 2
Sanskrit (Devanagari)
असंबाधे पृथिव्या उरौ लोके नि धीयस्व । स्वधा याश्चकृषे जीवन् तास्ते सन्तु मधुश्चुतः
IAST Transliteration
asaṃbādhé pṛthivyā́ uráu lóke ní dhīyasva | svadhā́ yā́ś cakṛṣé jīván tā́s te santu madhú-ścutaḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
In Earth’s unstraitened, spacious region, in the wide world, be thou set down. The svadhās which thou didst fashion while living—let them for thee be sweetly dropping honey.
Word by Word
असं बाधेin an unconfined (unobstructed)
असं बाधे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootअसं-बाध (प्रातिपदिक; a- + संबाध)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकारण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उरौin the wide
उरौ:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
लोकेworld/realm
लोके:
अधिकारण
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
निdown, into (as prefix)
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
धीयस्वbe placed/lie down; be laid (there)
धीयस्व:
कर्मणि-प्रयोगे आत्मनेपद-आज्ञा (आत्मनः स्थितिः) / विधेयक्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु; धा—धारणे/न्यासे)
स्वधाsvadhā (ancestral offering-formula; by one’s own power)
स्वधा:
कर्तृ/वाक्योपपद (आशीर्वचन/सम्बोधन-भाव) संदर्भे
TypeNoun/Indeclinable (ritual term)
Rootस्वधा (प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत् निपात-स्वरूपः)
याःwhich (those)
याः:
कर्तृ (ताः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
अकृषेyou have done/made
अकृषे:
क्रिया (कर्तृ = त्वम्/अभिधेयः)
TypeVerb
Rootकृ (धातु; कृ—करणे)
जीवन्living, alive
जीवन्:
कर्तृ (अकृषे इत्यस्य कर्तृ-विशेषणम्) / विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootजीव् (धातु) → जीवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; शतृ)
ताःthose
ताः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य) / विषय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you / of you
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सन्तुlet them be
सन्तु:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Rootअस् (धातु; अस्—भुवि)
मधुश्चुतःhoney-flowing, sweet-dripping
मधुश्चुतः:
कर्तृ-विशेषण (सन्तु इत्यस्य कर्तृ ‘ताः’ का विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootमधु + च्युत्/चु (धातु; चु/च्युत्—स्रवणे) → च्युत (कृदन्त; क्त) / ‘चुत’ वैदिक-रूप
Attribution
Rishi: Atharvanic funerary seer-tradition (anukramaṇī attribution varies)
Devata: Pṛthivī / Pitṛ-related svadhā-power
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From spacious placement to sweet blessing—soft closure.","listener_experience":"Relief, openness, gentle consolation; sense of benevolent continuation.","intensity":4}