Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 2

उद्यन् रश्मीना तनुषे विश्वा रुपाणि पुष्यसि । उभा समुद्रौ क्रतुना वि भासि सर्वांल्लोकान् परिभूर्भ्राजमानः

udyán raśmī́nā tanuṣe víśvā rūpā́ṇi puṣyasi | ubhā́ samudráu kratúnā ví bhāsi sárvāṃl lokā́n paribhū́r bhrā́jamānaḥ ||

Rising, with thy rays thou stretchest forth; all forms thou makest to prosper. Over both the oceans by thy purpose thou shinest abroad, blazing, encompassing all worlds.

उद्यन्rising (one)
उद्यन्:
Kartā (सूर्यः/उषाः-सम्बद्धः कर्तृविशेषण)
TypeAdjective (participle)
Rootउद्-यन् (√या ‘गमन’ से वर्तमान कृदन्त/प्रातिपदिक) अथवा ‘उद्यन्’ (उदितः/उद्गच्छन्) ‘उदयमान’
रश्मीनाwith a ray / by (your) ray
रश्मीना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
तनुषेyou stretch/spread
तनुषे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√तन् (तनुते)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (रूपाणि-विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
रूपाणिforms, appearances
रूपाणि:
Karma
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
पुष्यसिyou nourish, make thrive
पुष्यसि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√पुष् (पुष्यति)
उभाboth
उभा:
Karma (समुद्रौ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
समुद्रौthe two seas/oceans
समुद्रौ:
Karma
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
क्रतुनाby (your) power/will, by resolve
क्रतुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
विapart, widely, distinctly
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भासिyou shine
भासि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√भा (भाति)
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (लोकान्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
लोकान्worlds, realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
भूःyou become/are (one who)
भूः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√भू (भवति) — ‘भूः’ (आदेश/आशीर्लिङ्-प्रयोगवत्; यहाँ ‘भूर्भवसि’ अर्थे) अथवा √भू (लट्) 2sg ‘भवसि’ का वैदिक संक्षेप
भ्राजमानःshining, blazing
भ्राजमानः:
Kartā-विशेषण (उद्यन्…भ्राजमानः) अथवा कर्तृपद (अन्तर्निहित ‘त्वम्’)
TypeAdjective (present participle)
Root√भ्राज् (दीप्तौ)

Rishi: Sūrya-hymn tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Sūrya

Chandas: Mixed/irregular (requires metrical verification; AV 13 often preserves RV-like meters with Atharvanic adaptation)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From rising activation to confident all-encompassing steadiness.","listener_experience":"Invigoration with a sense of being ‘held’ within a luminous perimeter.","intensity":5}