Mantra 43

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

कति नु वशा नारद यास्त्वं वेत्थ मनुष्यजाः । तास्त्वा पृच्छामि विद्वांसं कस्या नाश्नीयादब्राह्मणः

IAST Transliteration

káti nú vaśā́ nā́rada yā́s tváṃ véttha manuṣyajáḥ | tā́s tvā́ pṛcchāmi vidvā́ṃsaṃ kásyā́ ná āśnīyā́d ábrāhmaṇaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

How many, pray, are the Vashā-cows, O Nārada, which thou knowest as born among men? These I question thee, the wise: for whose sake should the non-Brahman not eat thereof?

Word by Word

• कति: how many
• कति: Karma (प्रश्न्य-वस्तु: ‘कति’ = ‘कितने’)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: कति (प्रश्न-संख्यावाचक सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नु: indeed/now (emphatic particle)
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• वशाः: cows (vashā-cows)
• वशाः: Karma (ज्ञेय-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: वशा (प्रातिपदिक; ‘वशा’ = बाँझ/दूध न देने वाली/विशेष प्रकार की गौ; सामान्यतः ‘cow’)

• नारद: O Nārada
• नारद: Sampradāna/Address (सम्बोधन)
• Type: Noun (Proper)
• Root: नारद (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• याः: which/that (fem. pl.)
• याः: Karma (याः = ‘those which’—वशाः का विशेषण/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वेत्थ: you know
• वेत्थ: Kriyā
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; ‘जानना’)

• मनुष्यजाः: born/produced by humans
• मनुष्यजाः: Karma (वशाः का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनुष्यजा (प्रातिपदिक; मनुष्य + जा ‘born/produced by men’)

• ताः: those (them)
• ताः: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पृच्छामि: I ask
• पृच्छामि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ्/पृच्छ् (धातु; ‘पूछना’)

• विद्वांसम्: the knowing one/wise
• विद्वांसम्: Karma (त्वा … विद्वांसम्—‘you, the knower’)
• Type: Adjective (Participle)
• Root: विद्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; विद् + वस्, ‘knowing’)

• कस्य: of whom/whose
• कस्य: Sambandha (genitive: ‘of whom/whose’)
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• अश्नीयात्: should eat
• अश्नीयात्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु; ‘खाना’)

• अब्राह्मणः: a non-Brahmin
• अब्राह्मणः: Kartā (अश्नीयात् इत्यस्य कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ-ब्राह्मण (प्रातिपदिक; ‘non-brahmin’)

Attribution

Rishi: Nārada (as interlocutor/authority figure within the hymn’s frame)

Devata: Vashā (ritual cow-classes) / Brahmanical order (implicit)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this section)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"Curiosity and inquiry settle into calm certainty of rule.","listener_experience":"Sense of order, propriety, and safeguarded prosperity.","intensity":3}