Mantra 12
Sukta 9
Sanskrit (Devanagari)
उद् वेपय सं विजन्तां भियामित्रान्त्सं सृज । उरुग्राहैर्बाह्वङ्कैर्विध्यामित्रान् न्यर्बुदे
IAST Transliteration
úd vepaya sáṃ vijantāṃ bhiyā́mītrā́n sáṃ sṛja | urugrāháir bāhv-aṅkáir vidhyā́mītrā́n ny àrbude ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Make them start and tremble; let the enemies be wholly scattered with fear: send it forth. With wide-grasping seizings, with arm-hooks, pierce the enemies down, O Arbuda.
Word by Word
उद्up, forth
उद्:
—
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) अव्यय
वेपयmake (them) tremble
वेपय:
(अध्याहृत) कर्ता: त्वम्
TypeVerb
Rootविप्/वेप् (कम्पने)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) अव्यय
विजन्ताम्let them be separated/dispersed
विजन्ताम्:
कर्तृ (ते) — ‘they’
TypeVerb
Rootविज् (पृथक्करणे/विभागे) + नि (आत्मनेपद)
भियाwith fear
भिया:
करण
TypeNoun
Rootभि (भय) → भिया (भिया/भीया) प्रातिपदिक ‘भि/भी’
अमित्रान्enemies
अमित्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) अव्यय
सृजrelease/drive forth
सृज:
(अध्याहृत) कर्ता: त्वम्; कर्म: अमित्रान्
TypeVerb
Rootसृज् (सर्गे/मोचने)
उरुग्राहैःwith wide-grasping (ones)/with broad-seizers
उरुग्राहैः:
करण
TypeNoun
Rootउरुग्राह (प्रातिपदिक; उरु + ग्राह)
बाह्वङ्कैःwith arm-bends/with hooked arms
बाह्वङ्कैः:
करण
TypeNoun
Rootबाह्वङ्क (प्रातिपदिक; बाहु + अङ्क)
विध्याम्may I pierce/strike
विध्याम्:
कर्तृ: अहम्; कर्म: अमित्रान्
TypeVerb
Rootव्यध्/विध् (वेधने)
अमित्रान्enemies
अमित्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)
निdown, into
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग) अव्यय
अर्बुदेin/into the tumor (arbuda); in the swelling/mass
अर्बुदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (unspecified here).
Devata: Arbuda (destructive agent); fear as instrumental force.
Chandas: Anuṣṭubh.
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"Shock → fear-spread → capture → piercing defeat.","listener_experience":"Martial intensity; sense of aggressive containment and strike.","intensity":9}