Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 8

स्वप्नो वै तन्द्रीर्निरृतिः पाप्मानो नाम देवताः । जरा खालत्यं पालित्यं शरीरमनु प्राविशन्

svapnó vai tandrī́r nírṛtiḥ pāpmā́no nā́ma devátāḥ | jarā́ khā́latyaṃ pā́lityaṃ śarī́ram ánu prā́viśan ||

Sleep, drowsiness, Nirṛti—Evils by name, as Powers—old age, baldness, and greyness: these entered after and into the body.

स्वप्नःsleep; dream
स्वप्नः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक) < √स्वप् (शयने)
वैindeed; surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात)
तन्द्रिःdrowsiness; lethargy
तन्द्रिः:
Kartā
TypeNoun
Rootतन्द्रि (प्रातिपदिक)
निरृतिःNirṛti (goddess of destruction/misfortune)
निरृतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
पाप्मानःevils; maladies; sin-powers
पाप्मानः:
Kartā
TypeNoun
Rootपाप्मन् (प्रातिपदिक)
नामby name; called
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
देवताःdeities; divine powers
देवताः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
जराold age
जरा:
Kartā
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
खालत्यंbaldness
खालत्यं:
Kartā
TypeNoun
Rootखालत्य (प्रातिपदिक)
पालित्यंgreyness (of hair)
पालित्यं:
Kartā
TypeNoun
Rootपालित्य (प्रातिपदिक)
शरीरम्the body
शरीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
अनुalong; after; following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
प्राविशन्they entered; they pervaded
प्राविशन्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अनु + √विश् (प्रवेशने)

Rishi: Atharvanic seer-tradition of the Puruṣa/Śarīra hymn complex.

Devata: Pāpmānaḥ (evils) personified; Nirṛti prominently.

Chandas: Anuṣṭubh.

{"primary_rasa":"bhayankara","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From calm naming to a stark recognition of invasion (‘entered into the body’), generating vigilance.","listener_experience":"Sobering clarity; mobilization against torpor and decline.","intensity":7}