Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 21

Sukta 5

पार्थिवा दिव्याः पशव आरण्या ग्राम्याश्च ये। अपक्षाः पक्षिणश्च ये ते जाता ब्रह्मचारिणः

pārthívā divyā́ḥ paśáva āraṇyā́ grāmyā́ś ca yé | apakṣā́ḥ pakṣíṇaś ca yé té jātā́ brahmacā́riṇaḥ ||

The beasts of earth, the beasts of heaven, the wild and those of village-home; the wingless things and birds that fly—these all are born of the vowed Student.

पार्थिवाःearthly (beings/animals)
पार्थिवाः:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः) / विषय-निर्देशः
TypeAdjective (used substantively)
Rootपार्थिव (पृथिवी-सम्बन्धी) प्रातिपदिक
दिव्याःheavenly (beings/animals)
दिव्याः:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः) / विषय-निर्देशः
TypeAdjective (used substantively)
Rootदिव्य (दिव्-सम्बन्धी) प्रातिपदिक
पशवःanimals, cattle
पशवः:
कर्तृ / विषयः
TypeNoun
Rootपशु प्रातिपदिक
आरण्याःwild, forest(-dwelling)
आरण्याः:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootआरण्य (अरण्य-सम्बन्धी) प्रातिपदिक
ग्राम्याःdomestic, village(-dwelling)
ग्राम्याः:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootग्राम्य (ग्राम-सम्बन्धी) प्रातिपदिक
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Root
येwho/which
ये:
कर्तृ (यः-सम्बन्धः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपक्षाःwingless (creatures)
अपक्षाः:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअ-पक्ष (न पक्षः यस्य) प्रातिपदिक
पक्षिणःwinged ones; birds
पक्षिणः:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः)
TypeNoun/Adjective
Rootपक्षिन् प्रातिपदिक
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Root
येwho/which
ये:
कर्तृ (यः-सम्बन्धः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेthose
ते:
कर्तृ (मुख्य-विषयः)
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जाताःborn; arisen
जाताः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (past passive; used adjectivally)
Root√जन् (जायते) → जात (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
ब्रह्मचारिणःbrahmacārins; observers of sacred discipline
ब्रह्मचारिणः:
कर्तृ-समानााधिकरण (ते … ब्रह्मचारिणः)
TypeNoun (agent noun)
Rootब्रह्मचारिन् प्रातिपदिक

Rishi: Atharvanic tradition (AV 11.5 brahmacarya cycle)

Devata: Brahmacārin/Brahmacarya as generative-protective principle

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From vast inventory of life → settled assurance of generative order.","listener_experience":"Calm confidence that one’s household life and resources are held within sacred discipline.","intensity":4}