Mantra 104

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम्

IAST Transliteration

táṃ vá aháṃ nā́rvāñcaṃ ná parā́ñcaṃ ná pratyáñcam

English Translation (Griffith/Whitney)

Him, verily, I (suffer) not—neither coming hitherward, nor going forthward, nor turning back toward (me).

Word by Word

• तम्: him/that (as object)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तं

• वै: indeed, surely
• वै: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: वै (निपात)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अहम्

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable (negation)
• Root: न (निषेध-निपात)

• अर्वाञ्चम्: turned this way; facing hither
• अर्वाञ्चम्: कर्म (विशेषणरूपेण ‘तम्’ इति कर्मपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → अर्वाञ्चम्

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable (negation)
• Root: न (निषेध-निपात)

• पराञ्चम्: turned away; facing yonder
• पराञ्चम्: कर्म (विशेषणरूपेण ‘तम्’ इति कर्मपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: पराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → पराञ्चम्

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable (negation)
• Root: न (निषेध-निपात)

• प्रत्यञ्चम्: turned toward; facing (back) toward (one)
• प्रत्यञ्चम्: कर्म (विशेषणरूपेण ‘तम्’ इति कर्मपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → प्रत्यञ्चम्

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (unspecified)

Devata: Protective brahman (speech-power) against the disease-agent

Chandas: Prose/Brāhmaṇa-style

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From vigilance to confident calm once the perimeter is set.","listener_experience":"A sense of being guarded on all sides; the ailment feels ‘kept out.’","intensity":5}