Mantra 30
Sukta 6
Sanskrit (Devanagari)
ब्रह्मणा तेजसा सह प्रति मुञ्चामि मे शिवम्। असपत्नः सपत्नहा सपत्नान् मेऽधरां अकः
IAST Transliteration
bráhmaṇā́ téjasā sahá práti muñcāmi me śivám | asapatnáḥ sapatná-hā sapatnā́n me ádharāṃ akaḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
With brahman, with fiery might conjoined, I set forth for me auspicious welfare: rival-less, rival-slaying—make thou my rivals lower down.
Word by Word
ब्रह्मणाby/with sacred power (brahman)
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
तेजसाby/with brilliance, energy
तेजसा:
करण
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
(सह-योग/सहकार) करण-भाव
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
प्रतिtowards, against; back
प्रति:
(दिशा/प्रत्यभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
मुञ्चामिI release, I set free
मुञ्चामि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + मुञ्च (वर्तमान-धातु-आदेश)
मेof me / to me
मे:
सम्बन्ध (स्वामित्व) / सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
शिवम्the auspicious (good), welfare
शिवम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootशिव (प्रातिपदिक)
असपत्नःwithout a rival, having no opponent
असपत्नः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootअ-सपत्न (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
सपत्नहाslayer of rivals
सपत्नहा:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसपत्न-हन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/उपपद-समास)
सपत्नान्rivals, adversaries
सपत्नान्:
कर्म
TypeNoun
Rootसपत्न (प्रातिपदिक)
मेmy / of me
मे:
सम्बन्ध (स्वामित्व)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अधरान्lower, inferior
अधरान्:
कर्म (सपत्नान् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअधरा (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/विशेषण)
अकःyou made, you rendered
अकः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → अकर्/अकः (लुङ्; वैदिक रूप)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (variable)
Devata: Brahman/Tejas embodied in the Mani; functional devatā is the amulet’s power
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Charging → proclamation of auspiciousness → coercive lowering of rivals.","listener_experience":"A surge of force and protective aggression, tempered by the aim of śiva (benefit).","intensity":8}