Mantra 4

Sukta 13

Sanskrit (Devanagari)

यां त्वा देवा असृजन्त विश्व इषुं कृण्वाना असनाय धृष्णुम्। सा नो मृड विदथे गृणाना तस्यै ते नमो अस्तु देवि

IAST Transliteration

yā́m tvā́ devā́ asṛ́janta víśva íṣuṁ kṛṇvāná asanā́ya dhṛṣṇúm | sā́ no mṛḍa vidáthé gṛṇānā́s tásyai te námo astu devi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thee whom the Gods, yea all of them, sent forth—fashioning thee a missile, bold to be hurled for smiting—be gracious unto us, while in the rite we hymn thee: to her, to thee, be reverence; homage be, O Goddess.

Word by Word

• याम्: whom/which (fem., acc. sg.)
• याम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वाम्: you (acc. sg.)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• असृजन्त: created / sent forth
• असृजन्त: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• विश्वे: all (of them)
• विश्वे: कर्तृ (देवाः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इषुम्: an arrow
• इषुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इषु (प्रातिपदिक)

• कृण्वानाः: making / fashioning
• कृण्वानाः: कर्तृ (देवाः इत्यस्य सह-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: कृ (धातु) → कृण्वान (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)

• असनाय: for a missile/weapon (as a weapon)
• असनाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: असन (प्रातिपदिक) [= असन ‘missile/weapon’]

• धृष्णुम्: bold, impetuous, fierce
• धृष्णुम्: कर्म (इषुम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: धृष्णु (प्रातिपदिक)

• सा: she
• सा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / to us
• नः: सम्बन्ध (अधिकार/सम्प्रदानार्थे ‘to us/our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मृड: be gracious / show mercy
• मृड: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृड् (धातु) [= मृड्/मृळ् ‘to be gracious, to show mercy’]

• विदथे: in the rite/assembly (at the worship)
• विदथे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• गृणाना: praising, singing
• गृणाना: कर्तृ (सा इत्यस्य सह-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: गॄ/गृ (धातु) → गृणान (शानच्-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)

• तस्यै: to her
• तस्यै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नमः: salutation
• नमः: कर्तृ (अस्तु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• अस्तु: let there be
• अस्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Uncertain here from the isolated verse; commonly Atharvanic/Āṅgirasa attribution is typical for early protective hymns (needs hymn-level anukramaṇī confirmation).

Devata: Iṣu (the Missile/Arrow) personified as Devī; implicitly backed by Viśve Devāḥ.

Chandas: Likely Triṣṭubh (based on cadence and length; requires pada syllable count on full hymn context for certainty).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From empowered aggression (smiting) to pacified guardianship (mṛḍa, namas).","listener_experience":"Courage with restraint; feeling shielded without becoming consumed by anger.","intensity":7}