Sutra 2
Devanagari script
यं वा मन्येत यथाहमाश्रयेप्सुरेवमसौ विनयेप्सुराभिगामिकगुणयुक्तः इति द्रव्यप्रकृतिहीनमप्येनमाश्रयेत न त्वेवानात्मसंपन्नम् ॥ कZ_०५.४.०२ ॥
Transliteration
yaṃ vā manyeta yathāham āśrayepsur evam asau vinayepsur ābhigāmikaguṇayuktaḥ iti dravyaprakṛtihīnam apy enam āśrayeta na tvevānātmasaṃpannam
Translation
Or, if one judges: ‘Just as I seek patronage, so too he seeks disciplined guidance and possesses winning, approachable qualities’—one may attach oneself even to a ruler lacking resources and state-elements; but never to one who lacks personal excellence.
Word by Word
यम्whom
यम्:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम; एकवचन; द्वितीया; पुल्लिङ्ग (एन्-प्रत्ययान्त रूप)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
मन्येतshould consider / would think
मन्येत:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formलिङ् (विधिलिङ्); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; परस्मैपदीयार्थे ‘think/consider’
यथाas / in the manner that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय
अहम्I
अहम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formउत्तमपुरुषसर्वनाम; एकवचन; प्रथमा
आश्रय-ईप्सुःone desiring refuge/protection
आश्रय-ईप्सुः:
TypeNoun (agent noun)
Rootईप्सु (इष्/आप्-इच्छार्थक धातु-व्युत्पन्न)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘आश्रयम् इच्छति’ इति ईप्सु-प्रत्ययान्त
एवम्thus / in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
Formप्रकारवाचक अव्यय
असौthat person (he)
असौ:
TypePronoun
Rootअदस्
Formसर्वनाम; एकवचन; प्रथमा; पुल्लिङ्ग
विनय-ईप्सुःone desiring discipline/training
विनय-ईप्सुः:
TypeNoun (agent noun)
Rootईप्सु (इष्/आप्-इच्छार्थक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘विनयम् इच्छति’
आभिगामिक-गुण-युक्तःendowed with amiable/approachable virtues
आभिगामिक-गुण-युक्तः:
TypeAdjective (past participle used adjectivally)
Rootयुक्त (युज्)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘आभिगामिकैः गुणैः युक्तः’
इतिthus (thinking/quoting)
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formइत्यादि-उद्धरणार्थक अव्यय
द्रव्य-प्रकृति-हीनम्lacking wealth and (state-)resources/constituents
द्रव्य-प्रकृति-हीनम्:
TypeAdjective
Rootहीन (हा)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; ‘द्रव्येण प्रकृत्या च हीनम्’
अपिeven (if)
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अपवाद/अवधारणार्थक निपात (here: ‘even if’)
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम; एकवचन; द्वितीया; पुल्लिङ्ग
आश्रयेतshould give/accept refuge (should take under protection)
आश्रयेत:
TypeVerb
Rootश्रि (आश्रयते)
Formलिङ् (विधिलिङ्); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: आ-; अर्थ: ‘आश्रयम् कुर्यात्/गृह्णीयात्’
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
तुbut
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formविरोध/विशेषार्थक निपात
एवindeed / certainly
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक निपात
अनात्म-संपन्नम्one lacking personal character/integrity
अनात्म-संपन्नम्:
TypeAdjective
Rootसंपन्न (सम्+पद्)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; ‘आत्मना (शील/स्वभावेन) न संपन्नम्’
Entities Mentioned
R
ruler/king (implicit)V
vinaya (discipline/training)FAQs
Character and receptivity to discipline (vinaya) are prioritized; resource deficits can be remedied, but a deficient ‘ātma’ is disqualifying.