Sutra 3
Devanagari script
अनात्मवा हि नीतिशास्त्रद्वेषादनर्थ्यसंयोगाद्वा प्राप्यापि महदैश्वर्यं न भवति ॥ कZ_०५.४.०३ ॥
Transliteration
anātmavā hi nītiśāstradveṣād anarthyasaṃyogād vā prāpyāpi mahadaiśvaryaṃ na bhavati
Translation
For one lacking inner excellence, through hatred of policy-science or through association with harmful counsel/conditions, does not endure in great sovereignty even if it is obtained.
Word by Word
अनात्मवाone lacking self-control / without self-discipline
अनात्मवा:
TypeNoun/Adjective
Rootअनात्मन्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; बहुव्रीहिसदृश-विशेषणम् (अ-आत्मन् + वत्/वान् → अनात्मवान्; पदे अनात्मवा इति रूपम्)
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः (हेतौ/निश्चये)
नीतिशास्त्रद्वेषात्from hatred/aversion to the treatise on polity
नीतिशास्त्रद्वेषात्:
TypeNoun
Rootद्वेष
Formपञ्चमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; नीतिशास्त्रस्य द्वेषः → नीतिशास्त्रद्वेषः, तस्मात्
अनर्थ्यसंयोगात्from association with what is harmful / unprofitable company
अनर्थ्यसंयोगात्:
TypeNoun
Rootसंयोग
Formपञ्चमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; अनर्थ्यस्य संयोगः → अनर्थ्यसंयोगः, तस्मात्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपातः (विकल्पार्थे)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
TypeVerb (absolutive)
Rootप्र-आप्
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund): ‘having obtained/attained’
अपिeven, also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपातः (अप्यर्थे—‘even/also’)
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; ‘महद्’ (विशेषणम्)
ऐश्वर्यम्sovereignty, power, lordship
ऐश्वर्यम्:
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; कर्मपदम् (प्राप्य इत्यस्य)
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
भवतिbecomes / comes to be / endures
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
N
nītiśāstra (science of policy/statecraft)A
anarthya (harmful influences)FAQs
Aversion to nītiśāstra (refusing governance discipline) and harmful associations (bad counsel/companions/conditions).