Sutra 6
Devanagari script
मित्रोपकारममित्रोपघातमर्थानुबन्धमवेक्षमाणः पूर्वोपकारकं कारयितुकामो भूयस्तदात्वे महान्तं लाभमुत्सृज्यायत्यामल्पमिच्छेत् ॥ कZ_०७.८.०६ ॥
Transliteration
mitropakāram amitropaghātam arthānubandham avekṣamāṇaḥ pūrvopakārakaṃ kārayitukāmo bhūyas tadātve mahāntaṃ lābham utsṛjya āyatyām alpam icchet
Translation
Considering benefit to a friend, harm to an enemy, and the downstream consequences for resources, and wishing to elicit prior reciprocation, he should forgo a great immediate gain and choose a smaller gain in the future.
Word by Word
मित्रally; friend
मित्र:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया/सम्बोधन एकवचन (समासपूर्वपद)
उपकारम्help; benefit; service
उपकारम्:
TypeNoun
Rootउपकार
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
अमित्रenemy
अमित्र:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया/सम्बोधन एकवचन (समासपूर्वपद)
उपघातम्harm; attack; destruction
उपघातम्:
TypeNoun
Rootउपघात
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
अर्थadvantages; gains; interests
अर्थ:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)
अनुबन्धम्consequence; sequel; future effect
अनुबन्धम्:
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
अवेक्षमाणःconsidering; taking into account; observing
अवेक्षमाणः:
TypeVerb (Participle)
Rootअव-ईक्ष्
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग
पूर्वformer; prior
पूर्व:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formअव्यय/विशेषणरूपेण (समासपूर्वपद)
उपकारकम्the prior benefactor; one who helped earlier
उपकारकम्:
TypeAdjective
Rootउपकारक
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (कर्मपद; ‘व्यक्ति/राजा’ इत्यादि अव्यक्तं)
कारयितुto cause (him) to do; to get (it) done
कारयितु:
TypeVerb (Infinitive)
Rootकृ (णिच्)
Formणिच्-प्रयोग (causative) + तुमुन्; ‘to cause to be done / to have done’
कामःdesirous; wishing
कामः:
TypeNoun/Adjective
Rootकाम
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहिरूपेण ‘-कामः’ = इच्छन्
भूयःagain; further; moreover
भूयः:
TypeAdverb
Rootभूयस्
Formअव्यय (तुलनार्थ/पुनरर्थे)
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
आत्वेat that time; then; at that moment
आत्वे:
TypeNoun (time-expression)
Rootआत्व (आत्मन्/आत्व-काल)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; ‘तदात्वे’ = तस्मिन् काले/तत्क्षणे
महान्तम्great; large
महान्तम्:
TypeAdjective
Rootमहत्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
लाभम्gain; profit
लाभम्:
TypeNoun
Rootलाभ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
उत्सृज्यhaving abandoned; having given up
उत्सृज्य:
TypeVerb (Gerund)
Rootउत्-सृज्
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive)
आयत्याम्in the future; later
आयत्याम्:
TypeNoun
Rootआयति
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन
अल्पम्a small (gain/benefit)
अल्पम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअल्प
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
इच्छेत्should desire; should choose
इच्छेत्:
TypeVerb
Rootइष्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष एकवचन
Entities Mentioned
M
mitra (ally/friend)A
amitra (enemy)FAQs
7.8.05 is driven by distrust/constraints and tactical leverage; 7.8.06 is driven by alliance reciprocity and long-run coalition advantage.