Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 11

जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रमुपस्थितानर्थं वा ज्यायांसं हीनो दुर्गमित्रप्रतिष्टब्धो वा ह्रस्वमध्वानं यातुकामः शत्रुमयुद्धमेकान्तसिद्धिं वा लाभमादातुकामो बलसमाद्द् हीनेन लाभेन पणेत ॥ कZ_०७.७.११ ॥

jātavyasanaprakṛtir andhram upasthitānarthaṃ vā jyāyāṃsaṃ hīno durgamitrapratiṣṭabdho vā hrasvam adhvānaṃ yātukāmaḥ śatrum ayuddham ekāntasiddhiṃ vā lābham ādātukāmo balasamād hīnena lābhena paṇeta

If one is prone to misfortune, has an exposed vulnerability, faces imminent calamity, is inferior to a stronger power, is hemmed in by a fort or an enemy’s ally, seeks a short route (quick exit), or wishes to secure gain without battle or with assured success—then, even when one’s forces are comparable, one should bargain for an inferior gain.

जातव्यसनप्रकृतिःa state-element (or person) whose nature has become addicted to vice/misfortune
जातव्यसनप्रकृतिः:
TypeNoun (compound)
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः जात-व्यसन-प्रकृति (यस्य प्रकृतिः जातव्यसनयुक्ता)
अन्ध्रम्a weak spot; vulnerability
अन्ध्रम्:
TypeNoun
Rootअन्ध्र
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उपस्थितpresent; arisen; occurring
उपस्थित:
TypeParticiple
Rootउप-स्था
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्भव; अत्र विशेषणरूपेण ‘अन्ध्रम्’ इत्यस्य
अनर्थम्harm; calamity; loss
अनर्थम्:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
ज्यायांसम्a stronger/superior (one)
ज्यायांसम्:
TypeAdjective
Rootज्यायस्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तुलनात्मक (comparative)
हीनःan inferior (weaker) one
हीनः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootहीन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद-भावे
दुर्गमित्रप्रतिष्टब्धःsupported by a fort and an ally
दुर्गमित्रप्रतिष्टब्धः:
TypeAdjective (compound)
Rootप्रतिष्टब्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः दुर्ग-मित्र-प्रतिष्टब्ध (दुर्गेण मित्रेण च प्रतिष्टब्धः/समर्थितः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
ह्रस्वम्short
ह्रस्वम्:
TypeAdjective
Rootह्रस्व
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अध्वानम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अध्वानम्a journey; route; march-distance
अध्वानम्:
TypeNoun
Rootअध्वन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यातुकामःdesiring to go/march
यातुकामः:
TypeNoun (agentive compound)
Rootया
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यातुं कामः = गन्तुमिच्छन्
शत्रुम्the enemy
शत्रुम्:
TypeNoun
Rootशत्रु
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अयुद्धम्non-fighting; avoiding battle
अयुद्धम्:
TypeNoun
Rootअयुद्ध
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एकान्तसिद्धिम्certain/assured success
एकान्तसिद्धिम्:
TypeNoun (compound)
Rootसिद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; एकान्त-सिद्धि = निश्चयेन सिद्धिः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
लाभम्gain; profit
लाभम्:
TypeNoun
Rootलाभ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदातुकामःdesiring to take/appropriate
आदातुकामः:
TypeNoun (agentive compound)
Rootआ-दा
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आदातुं कामः = ग्रहीतुमिच्छन्
बलसमात्from one equal in strength
बलसमात्:
TypeNoun (compound)
Rootबलसम
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; बल-सम (बलसमः = बलसम्पन्नः/समबलः) तस्मात्
हीनेनwith a lesser (smaller)
हीनेन:
TypeAdjective
Rootहीन
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘लाभेन’ इत्यस्य विशेषणम्
लाभेनgain; profit (as the stake/return)
लाभेन:
TypeNoun
Rootलाभ
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पणेतshould stake/bargain/wager
पणेत:
TypeVerb
Rootपण्
Formलोट् (विधिलिङ्/आज्ञार्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘पण्’ = पणं करोति/वणिज्यते/द्यूते पणं स्थापयति
S
stronger opponent (jyāyān)
E
enemy ally (mitra)
F
fort/stronghold (durga)
E
enemy (śatru)

FAQs

Because contextual constraints (vulnerability, looming danger, encirclement, urgency, or desire for certainty) can make war-costs and downside risk outweigh the marginal benefit of holding out.