Sutra 17
Devanagari script
परव्यसनमप्रतिकार्यं चेत्पश्येद्द् हीनोऽप्यभियायात् ॥ कZ_०७.३.१७ ॥
Transliteration
paravyasanam apratikāryaṃ cet paśyed hīno'py abhiyāyāt
Translation
If he sees that the enemy’s calamity cannot be effectively remedied, then even if inferior he should march to attack.
Word by Word
परव्यसनम्the enemy’s (other’s) calamity/distress
परव्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यस् (व्यसन)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; परस्य व्यसनम् (अन्यस्य आपद्/दुर्दशा)
अप्रतिकार्यम्irremediable; not capable of being countered
अप्रतिकार्यम्:
TypeAdjective
Rootकृ (प्रतिकार)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; परव्यसनम् इति विशेषणम्; अप्रतिकार्य = प्रतिकर्तुम् अशक्यम्/अप्रतिविधेयम्
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formशर्तार्थक-अव्ययम् (यदि)
पश्येत्should observe/see
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘(सः) पश्येत्’ = should see/observe
हिfor; indeed
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/निश्चये)
हीनःeven one who is weak/inferior
हीनः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootही (हीन)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘हीनः’ = दुर्बलः/न्यूनः (कर्ता)
अपिeven; also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात (अपवाद/समुच्चय/अपि=even)
अभियायात्should march against/attack (set out on an expedition)
अभियायात्:
TypeVerb
Rootया (अभि-या)
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः अभि-; ‘अभियायात्’ = आक्रमणाय गच्छेत्/प्रयायात्
Entities Mentioned
E
enemy state in calamityW
weaker king/stateFAQs
A breakdown the enemy cannot quickly stabilize—e.g., fiscal collapse, decisive defeat, succession rupture, mass defection—creating a time-bound chance for even a weaker state to gain.