Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 24

तुल्यानां वा यस्य प्रकृतयः सुख्येयुरेनम् यत्रस्थो वा शक्नुयादात्मानमुद्धर्तुम् यत्र वा पूर्वपुरुषोचिता गतिरासन्नः सम्बन्धो वा मित्राणि भूयांस्यतिशक्तिमन्ति वा भवेयुः ॥ कZ_०७.२.२४ ॥

tulyānāṃ vā yasya prakṛtayaḥ sukhyeyur enam yatrastho vā śaknuyād ātmānam uddhartum yatra vā pūrvapuruṣocitā gatir āsannaḥ sambandho vā mitrāṇi bhūyāṃsy atiśaktimanti vā bhaveyuḥ

Among equals, one should resort to that ruler under whom one’s constituent elements of the state (prakṛtis) would be content; or to a place from which one can recover oneself; or where an ancestral/customary line of movement is near; or where kinship ties are close; or where one has more friends, or friends of superior power.

तुल्यानाम्of equals / of peers
तुल्यानाम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootतुल्य
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुं./नपुं.); ‘तुल्य’ विशेषणम्—‘(सम)तुल्य-जनानाम्/समकक्षाणाम्’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
यस्यwhose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं./नपुं.); सम्बन्ध-प्रदर्शकः
प्रकृतयःthe constituents of the state / the king’s elements (prakṛtis)
प्रकृतयः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formप्रथमा-बहुवचनम् (स्त्रीलिङ्ग); कर्तृपदम्
सुख्येयुःwould be content / would be made happy
सुख्येयुः:
TypeVerb
Rootसुख् (सुखयति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, 3 पुरुषः, बहुवचनम्; ‘सुखयेरन्/सुखिनः कुर्युः’
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootइदम् (एतद्)
Formद्वितीया-एकवचनम् (पुं.); कर्मपदम्
यत्रस्थःbeing there / stationed there
यत्रस्थः:
TypeAdjective/Participle (used as noun)
Rootयत्र + स्थ
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.); ‘यत्र स्थितः’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
शक्नुयात्could / would be able
शक्नुयात्:
TypeVerb
Rootशक्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, 3 पुरुषः, एकवचनम्
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
TypeNoun (reflexive)
Rootआत्मन्
Formद्वितीया-एकवचनम् (पुं.); कर्मपदम्
उद्धर्तुम्to rescue / to extricate (himself)
उद्धर्तुम्:
TypeVerbal derivative (Infinitive)
Rootउद् + धृ
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive); ‘उद्धरणं कर्तुम्’
यत्रwhere
यत्र:
TypeIndeclinable (relative adverb)
Rootयत्र
Formदेशवाचक-अव्ययम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
पूर्वपुरुषोचिताcustomary/appropriate as per earlier men/ancestors
पूर्वपुरुषोचिता:
TypeAdjective
Rootपूर्व + पुरुष + उचित
Formप्रथमा-एकवचनम् (स्त्रीलिङ्ग); ‘गतिः’ इत्यस्य विशेषणम्—‘पूर्वपुरुषैः उचित/परिचित’
गतिःcourse/recourse; a way of going (a refuge/option)
गतिः:
TypeNoun
Rootगति
Formप्रथमा-एकवचनम् (स्त्रीलिङ्ग); कर्तृ/विषयपदम्
आसन्नःnear / close at hand
आसन्नः:
TypeAdjective
Rootआसन्न
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.); ‘सम्बन्धः’ इत्यस्य विशेषणम्
सम्बन्धःconnection/relationship (political tie/alliance)
सम्बन्धः:
TypeNoun
Rootसम् + बन्ध
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.); कर्तृ/विषयपदम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
मित्राणिallies / friends
मित्राणि:
TypeNoun
Rootमित्र
Formप्रथमा-बहुवचनम् (नपुंसकलिङ्ग); कर्तृपदम्
भूयांसिmore / numerous
भूयांसि:
TypeAdjective (comparative/quantitative)
Rootभूयस्
Formप्रथमा-बहुवचनम् (नपुंसकलिङ्ग); ‘मित्राणि’ इत्यस्य विशेषणम्
अतिशक्तिमन्तिvery powerful / exceedingly strong
अतिशक्तिमन्ति:
TypeAdjective
Rootअति + शक्तिमन्त्
Formप्रथमा-बहुवचनम् (नपुंसकलिङ्ग); ‘मित्राणि’ इत्यस्य विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
भवेयुःmight be / would be
भवेयुः:
TypeVerb
Rootभू
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, 3 पुरुषः, बहुवचनम्
P
prakṛtis (state elements)
M
mitra (ally/friend)
S
sambandha (kinship/relationship)

FAQs

Prefer the ruler/place where your state-elements will be secure and content, where recovery is feasible, where customary/ancestral channels exist, where kin ties are close, and where you possess many or stronger allies.

Because the durability of refuge or alliance is judged by whether core state-capabilities (administration, finances, fortifications, army, and alliances) will remain stable and cooperative.