Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 14

चोरं पारदारिकं वा मोक्षयतो राजशासनमूनमतिरिक्तं वा लिखतः कन्यां दासीं वा सहिरण्यमपरहतः कूटव्यवहारिणो विमांसविक्रयिणश्च वामहस्तद्विपादवधो नवशतो वा दण्डः ॥ कZ_०४.१०.१४ ॥

coraṃ pāradārikaṃ vā mokṣayato rājaśāsanamūnamatiriktaṃ vā likhataḥ kanyāṃ dāsīṃ vā sahiraṇyamaparahataḥ kūṭavyavahāriṇo vimāṃsavikrayiṇaśca vāmahastadvipādavadho navaśato vā daṇḍaḥ

For one who releases a thief or an adulterer, who writes a royal order with omissions or additions (i.e., falsifies it), who abducts a maiden or a female slave together with her gold, who conducts fraudulent transactions, and for one who sells prohibited meat—(the penalty is) cutting off the left hand and both feet, or a fine of 900 (paṇas).

चोरम्a thief
चोरम्:
TypeNoun
Rootचोर
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
पारदारिकम्an adulterer (violator of another’s wife)
पारदारिकम्:
TypeNoun (agent noun)
Rootपारदारिक
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
मोक्षयतःof (a person) releasing / letting go
मोक्षयतः:
TypeVerb (participle)
Rootमुच् (मोचने)
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्यय (present active participle); परस्मैपदी; प्रथमा/षष्ठी/सप्तमी द्विवचन?—प्रयोगे षष्ठी-एकवचन (सम्बन्धे) ‘मोक्षयतः’ = ‘of one who releases’
राजशासनम्the king’s punishment / royal penalty
राजशासनम्:
TypeNoun
Rootराजशासन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (दण्डविधानवाक्ये)
ऊनम्less (than due)
ऊनम्:
TypeAdjective
Rootऊन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; ‘less/deficient’
अतिरिक्तम्excessive / more (than due)
अतिरिक्तम्:
TypeAdjective
Rootअतिरिक्त
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; ‘excessive’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
लिखतःof (a person) writing / recording
लिखतः:
TypeVerb (participle)
Rootलिख् (लेखने)
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्यय (present active participle); परस्मैपदी; षष्ठी-एकवचन (सम्बन्धे) ‘of one who writes/records’
कन्याम्a maiden / girl
कन्याम्:
TypeNoun
Rootकन्या
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
दासीम्a female slave / maidservant
दासीम्:
TypeNoun
Rootदासी
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
सहिरण्यम्together with gold / with money
सहिरण्यम्:
TypeAdverbial (indeclinable-like) / Accusative used adverbially
Rootसह-हिरण्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘together with gold/money’ (क्रियाविशेषणवत्)
अपरहतःnot taken away / not confiscated
अपरहतः:
TypeAdjective (past participial)
Rootअपरहत
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘not taken away/ not seized’
कूटव्यवहारिणःthose who engage in fraudulent dealings / false litigation
कूटव्यवहारिणः:
TypeNoun (agent noun)
Rootकूट-व्यवहारिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
विमांसविक्रयिणःmeat-sellers
विमांसविक्रयिणः:
TypeNoun (agent noun)
Rootवि-मांस-विक्रयिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
वामहस्तद्विपादवधःthe punishment of cutting off the left hand and both feet
वामहस्तद्विपादवधः:
TypeNoun
Rootवाम-हस्त-द्वि-पाद-वध
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; दण्डरूपः (शरीरदण्डः)
नवशतःof nine hundred (as fine)
नवशतः:
TypeNumeral (substantive)
Rootनव-शत
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी-एकवचन (दण्डस्य) ‘of nine hundred’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
दण्डःa penalty / fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
T
thief (cora)
A
adulterer (pāradārika)
R
royal edict (rājaśāsana)
M
maiden (kanyā)
F
female slave (dāsī)

FAQs

Royal orders are the administrative backbone of governance; tampering converts state authority into private power, enabling corruption and illegal exactions, so the text treats it as a high-grade threat.