Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 6

प्रभूतं मे शत्रुबलं शत्रुबलेन योधयिष्यामि नगरस्थानमटवीं वा तत्र मे श्ववराहयोः कलहे चण्डालस्येवान्यतरसिद्धिर्भविष्यतिण् आसाराणामटवीनां वा कण्टकमर्दनमेतत्करिष्यामिण् अत्युपचितं वा कोपभयान्नित्यमासन्नमरिबलं वासयेदन्यत्राभ्यन्तरकोपशङ्कायाः शत्रुयुद्धावरयुद्धकालश्च इत्यमित्रबलकालः ॥ कZ_०९.२.०६ ॥

prabhūtaṃ me śatrubalaṃ śatrubalena yodhayiṣyāmi nagarasthānam aṭavīṃ vā; tatra me śvavarāhayoḥ kalahe caṇḍālasya ivānyatarasiddhir bhaviṣyati; āsārāṇām aṭavīnāṃ vā kaṇṭakamardanam etat kariṣyāmi; atyupacitaṃ vā kopabhayān nityam āsannam aribalaṃ vāsayed anyatrābhyantarakopaśaṅkāyāḥ; śatruyuddhāvarayuddhakālaś ca—iti amitrabalakālaḥ

When I have abundant enemy forces available to be turned and used, I shall fight by means of the enemy’s own forces—whether in a fortified town or in forest terrain; there, as in a fight between a dog and a boar, a low agent (like a caṇḍāla) gains success whichever side wins. Thus I will accomplish the crushing of “thorns”—assaults and forest obstacles. Also, if the hostile force has grown excessively, then out of fear of provoking its anger I should quarter that enemy force elsewhere, since keeping it constantly near risks internal revolt. This is the occasion for enemy-war and proxy-war—i.e., the use of enemy forces.

प्रभूतम्abundant, very great
प्रभूतम्:
TypeAdjective
Rootप्रभूत
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम्
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम् (enclitic)
शत्रु-बलम्the enemy’s force
शत्रु-बलम्:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; ‘शत्रोः बलम्’
शत्रु-बलेनby/with the enemy’s force
शत्रु-बलेन:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् तृतीया; ‘शत्रोः बलेन’
योधयिष्यामिI will make (them) fight / I will engage (them) in battle
योधयिष्यामि:
TypeVerb
Rootयुध्
Formकर्तरि; लृट् (भविष्यत्कालः) परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः एकवचनम्; णिच् (causative) — ‘to cause to fight’
नगर-स्थानम्a city location / town area
नगर-स्थानम्:
TypeNoun
Rootस्थान
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; ‘नगरस्य स्थानम्’
अटवीम्a forest
अटवीम्:
TypeNoun
Rootअटवी
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
तत्रthere
तत्र:
TypeAdverb
Rootतत्र
Formदेशवाचक अव्ययम्
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम् (enclitic)
श्व-वराहयोःof a dog and a boar / between dog and boar
श्व-वराहयोः:
TypeNoun
Rootवराह
Formपुंलिङ्गे द्विवचनस्य षष्ठी/सप्तमी; ‘श्व’ (=श्वन्) + ‘वराह’
कलहेin a quarrel/fight
कलहे:
TypeNoun
Rootकलह
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी
चण्डालस्यof a caṇḍāla (outcaste)
चण्डालस्य:
TypeNoun
Rootचण्डाल
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् षष्ठी
इवlike, as if
इव:
TypeParticle
Rootइव
Formउपमार्थक अव्ययम्
अन्यतर-सिद्धिःthe success of either one (party)
अन्यतर-सिद्धिः:
TypeNoun
Rootसिद्धि
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; ‘अन्यतरस्य सिद्धिः’ (=one side’s success)
भविष्यतिwill happen / will be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
Formकर्तरि; लृट् परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
आसाराणाम्of marauders/raiders (predatory elements)
आसाराणाम्:
TypeNoun
Rootआसार
Formपुंलिङ्गे बहुवचनम् षष्ठी
अटवीनाम्of forests / forest-tracts
अटवीनाम्:
TypeNoun
Rootअटवी
Formस्त्रीलिङ्गे बहुवचनम् षष्ठी
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
कण्टक-मर्दनम्crushing/suppression of thorns (troublemakers)
कण्टक-मर्दनम्:
TypeNoun
Rootमर्दन
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; ‘कण्टकस्य मर्दनम्’
एतत्this
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया
करिष्यामिI will do / I will carry out
करिष्यामि:
TypeVerb
Rootकृ
Formकर्तरि; लृट् परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः एकवचनम्
अत्युपचितम्overgrown, excessively increased
अत्युपचितम्:
TypeAdjective
Rootअत्युपचित
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
कोप-भयात्from fear of (their) anger
कोप-भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् पञ्चमी; ‘कोपस्य भयात्’
नित्यम्always, constantly
नित्यम्:
TypeAdverb
Rootनित्य
Formकालवाचक अव्ययवत् प्रयोगः
आसन्नम्near, close at hand
आसन्नम्:
TypeAdjective
Rootआसन्न
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम्
अरि-बलम्the enemy’s force
अरि-बलम्:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; ‘अरेः बलम्’
वासयेत्should station / should quarter (it)
वासयेत्:
TypeVerb
Rootवस्
Formकर्तरि; विधिलिङ् परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; णिच् (causative) — ‘to cause to dwell/encamp’
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
TypeAdverb
Rootअन्यत्र
Formदेशवाचक अव्ययम्
अभ्यन्तर-कोप-शङ्कायाःof/owing to suspicion of internal anger (uprising)
अभ्यन्तर-कोप-शङ्कायाः:
TypeNoun
Rootशङ्का
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् षष्ठी/पञ्चमी (contextually: ‘because of fear/suspicion’); ‘अभ्यन्तरस्य कोपस्य शङ्का’
शत्रु-युद्धenemy-war
शत्रु-युद्ध:
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समाहार/निर्देश); ‘शत्रोः युद्धम्’
अवर-युद्ध-कालःthe time for a lesser/secondary war
अवर-युद्ध-कालः:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; ‘अवरयुद्धस्य कालः’
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्ययम्
अमित्र-बल-कालःthe occasion/time concerning the enemy’s force
अमित्र-बल-कालः:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; ‘अमित्रस्य बलस्य कालः’ (heading/label)
E
enemy forces (śatru/amitra)
F
fortified town (nagarasthāna)
F
forest theatre (aṭavī)
T
third party operator (caṇḍāla metaphor)

FAQs

Let rival forces exhaust each other; a third party can secure advantage regardless of which side prevails, provided it manages timing and positioning.

To prevent a nearby, concentrated hostile contingent from turning into an internal coup or revolt risk.