Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 39

विश्वामित्र उवाच । वरं वरय धर्मज्ञ क्षिप्रमेव विमत्सरः । भक्त्या परमया धीर संतुष्टोऽस्मि विशेषतः

viśvāmitra uvāca | varaṃ varaya dharmajña kṣiprameva vimatsaraḥ | bhaktyā paramayā dhīra saṃtuṣṭo'smi viśeṣataḥ

Viśvāmitra sprach: „O Kenner des Dharma, wähle rasch eine Gabe, frei von Neid. O Standhafter, ich bin besonders erfreut über deine höchste Hingabe.“

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (speaker tag)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वरयchoose (you)
वरय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपदम्
धर्मज्ञO knower of dharma
धर्मज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधर्म + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘knower of dharma’)
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
एवindeed, just
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
विमत्सरःfree from envy
विमत्सरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + मत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (free from envy)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
परमयाsupreme
परमया:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (qualifying भक्ति)
धीरO steadfast one
धीर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
संतुष्टःsatisfied
संतुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपदम्
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

Viśvāmitra

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/assembly (contextual)

Scene: Viśvāmitra addresses the dharma-knowing recipient with warmth, offering a boon; the recipient stands with folded hands, humility and non-envy emphasized; the air feels charged with auspicious grace.

V
Viśvāmitra

FAQs

Supreme devotion and freedom from envy qualify one to receive grace and boons.

Ayodhyā’s sanctity forms the narrative frame, though the verse focuses on the ethics of receiving a boon.

No explicit rite; the implied discipline is vimatsaratā (non-envy) and bhakti.