Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 31

शांताय धर्मनिधये क्षेत्रज्ञायामृतात्मने । शिष्ययोगप्रतिष्ठाय नमो जीवैकहेतवे । घोराय मायाविधये सहस्रशिरसे नमः

śāṃtāya dharmanidhaye kṣetrajñāyāmṛtātmane | śiṣyayogapratiṣṭhāya namo jīvaikahetave | ghorāya māyāvidhaye sahasraśirase namaḥ

Verehrung dem Friedvollen, der Schatzkammer des Dharma; dem Kenner des Feldes (Kṣetrajña), dessen Selbst unsterblich ist. Verehrung dem, der den Schüler im Yoga gründet; Verehrung der einen Urursache aller Lebewesen. Verehrung dem ehrfurchtgebietenden Herrn, Lenker der Māyā, dem Tausendhäuptigen.

śāṃtāyato the peaceful one
śāṃtāya:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootśānta (प्रातिपदिक; √śam शम् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; विशेषण (to the addressed deity)
dharma-nidhayeto the treasure of dharma
dharma-nidhaye:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + nidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (धर्मस्य निधिः)
kṣetra-jñāyato the knower of the field
kṣetra-jñāya:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक) + jña (प्रातिपदिक; √jñā ज्ञा (धातु) क्त/ण)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (क्षेत्रं जानाति इति)
amṛta-ātmaneto the immortal-souled one
amṛta-ātmane:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootamṛta (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; कर्मधारय-समास (अमृतः आत्मा)
śiṣya-yoga-pratiṣṭhāyato the foundation of the disciple’s yoga
śiṣya-yoga-pratiṣṭhāya:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक) + yoga (प्रातिपदिक) + pratiṣṭhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समास (शिष्यस्य योगः; तस्य प्रतिष्ठा/आधारः)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Prayojana (salutation formula)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक-निपात
jīva-eka-hetaveto the sole cause of beings
jīva-eka-hetave:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootjīva (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक) + hetu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समास (जीवानाम् एकः हेतुः)
ghorāyato the terrible/awe-inspiring one
ghorāya:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; विशेषण
māyā-vidhayeto the ordainer/controller of māyā
māyā-vidhaye:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootmāyā (प्रातिपदिक) + vidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (मायायाः विधिः/नियन्ता)
sahasra-śiraseto the thousand-headed one
sahasra-śirase:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक) + śiras (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; बहुव्रीहि-समास (सहस्रं शिरो यस्य सः)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Prayojana (salutation formula)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa stuti context)

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A serene, luminous Lord as inner witness seated in meditation, behind him a faint Viśvarūpa with thousand heads; a guru placing hand on a disciple’s head, establishing yoga; māyā shown as a translucent veil over the cosmos.

K
Kṣetrajña
M
Māyā
S
Sahasraśiras
V
Viṣṇu

FAQs

The Lord is both immanent (knower within beings) and transcendent (cosmic form), guiding seekers into yoga and dharma while remaining the ultimate cause of life.

Ayodhyā is the implied sacred theater for this teaching, highlighting the city’s association with dharma and liberation.

No external rite is prescribed; the emphasis is on yoga-pratiṣṭhā—being established in disciplined spiritual practice.