Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 167

Devanagari script

स्वर्गद्वारेऽत्र वै तीर्थे राममेवानुचिन्तयन् । प्राणांस्त्यजति भक्त्या वै स संतानं परं लभेत्

Transliteration

svargadvāre'tra vai tīrthe rāmamevānucintayan | prāṇāṃstyajati bhaktyā vai sa saṃtānaṃ paraṃ labhet

Translation

An diesem Tīrtha namens Svargadvāra erlangt, wer in Bhakti das Leben hingibt und dabei einzig an Rāma meditiert, das höchste Santānika.

Word by Word

• स्वर्गद्वारे: at the gate of heaven
• स्वर्गद्वारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘स्वर्गस्य द्वारम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (here)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थ निपात (indeed)

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• रामम्: Rāma
• रामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• एव: only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (only/just)

• अनुचिन्तयन्: meditating upon
• अनुचिन्तयन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अनु + चिन्त् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; (सः) इत्यस्य विशेषण; क्रियासहचर (while doing)

• प्राणान्: life-breaths
• प्राणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन

• त्यजति: gives up
• त्यजति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थ निपात

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम

• संतानम्: offspring/continuity
• संतानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संतान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (संतानम्)

• लभेत्: may obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Narrator (reporting Brahmā’s boon within Ayodhyāmāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargadvāra

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A devotee at Svargadvāra ghat on the Sarayū, seated in meditation on Rāma, surrendering the life-breath with unwavering devotion; the ‘gate’ motif suggested by a sacred arch or luminous threshold.

Characters & Entities

• Svargadvāra Tīrtha
• Rāma
• Santānika-loka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembrance of Rāma at a sanctified tirtha at life’s end is portrayed as a direct cause of supreme spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Svargadvāra Tīrtha in Ayodhyā—explicitly praised as a ‘Gate of Heaven’.

What ritualistic prescription is mentioned?

Continuous contemplation (anucintana/smaraṇa) of Rāma with devotion, especially at Svargadvāra; no separate snāna/dāna is specified here.