Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 2

दुष्प्राप्यमर्थं यत्नेन बहु प्रार्थितवांस्तदा । एतत्सर्वं च कथय मयि यद्यस्ति ते कृपा

duṣprāpyamarthaṃ yatnena bahu prārthitavāṃstadā | etatsarvaṃ ca kathaya mayi yadyasti te kṛpā

Damals begehrte er mit großer Mühe und eindringlichem Bitten einen Reichtum, der schwer zu erlangen ist. Berichte mir dies alles, wenn du Erbarmen mit mir hast.

दुष्प्राप्यम्hard to obtain
दुष्प्राप्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुष्-प्राप्य (कृदन्त; √आप्/आपॢ ‘प्राप्तौ’ धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कृदन्त-विशेषण, ‘प्राप्य’ (तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थक) भावः; अव्ययीभाव-समासः (दुष् + प्राप्य)
अर्थम्object/goal
अर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
यत्नेनwith effort
यत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
बहुmuch, greatly
बहु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (क्रियाविशेषणार्थे ‘बहु’ = बहुतरम्)
प्रार्थितवान्(he) had requested
प्रार्थितवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-√अर्थ् (धातु) + क्तवतु (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्तवतु-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तरि भूतकृत्—‘having requested/begged’
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; सर्वनाम
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘एतत्’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)
कथयtell, narrate
कथय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मयिto me / in my presence
मयि:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी विभक्ति, एकवचन (अस्मद्-शब्द)
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तबोधक-अव्यय (conditional particle)
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (युष्मद्-शब्द)
कृपाcompassion, grace
कृपा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Vyāsa (continues his inquiry)

Tirtha: Ayodhyā (frame)

Type: kshetra

Listener: Agastya

Scene: Vyāsa, earnest and slightly troubled, requests the full story, invoking Agastya’s compassion; the ashram setting emphasizes humility and the gravity of ‘duṣprāpya artha’.

V
Vyāsa
V
Viśvāmitra (context)
K
Kautsa (context)

FAQs

Humility and earnest questioning invite complete instruction; compassion in teaching is a sacred duty.

Ayodhyā Māhātmya is the setting, but the verse itself does not praise a specific tirtha.

None; it is a request for narration of events concerning difficult-to-obtain wealth and effort.