Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 57

त्र्यधिके वा अशीत्यब्दे चतुर्मासयुते ततः । भवेच्चन्द्रसहस्रं तु तावज्जीवति यो नरः । उद्यापनं प्रकर्त्तव्यं तेन यात्रा प्रयत्नतः

tryadhike vā aśītyabde caturmāsayute tataḥ | bhaveccandrasahasraṃ tu tāvajjīvati yo naraḥ | udyāpanaṃ prakarttavyaṃ tena yātrā prayatnataḥ

Oder auch: Nach dreiundachtzig Jahren, dazu noch vier Monate, ist das Gelübde der «tausend Monde» erfüllt—wenn ein Mensch so lange lebt. Dann soll er mit Ernst das udyāpana vollziehen und die Pilgerfahrt mit gebührender Mühe antreten.

त्रि-अधिकेin (the year) with three added
त्रि-अधिके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + अधिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (सन्दर्भे 'अब्दे' इति पुंलिङ्गे), सप्तमी (7th), एकवचन; 'in (a year) with three added' = 'in the 83rd'
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (particle of alternative)
अशीति-अब्देin the eightieth year
अशीति-अब्दे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअशीति (संख्या) + अब्द (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (संख्यापूर्वपद); पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; 'in the eightieth year'
चतुर्मास-युतेwith four months added
चतुर्मास-युते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या) + मास (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; 'चतुर्मास' (द्विगु) + 'युत' (क्त); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; 'with four months added' qualifying the time
ततःthereafter
ततः:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक (thereafter/then)
भवेत्would be/occurs
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
चन्द्र-सहस्रम्a thousand moons (i.e., months)
चन्द्र-सहस्रम्:
Karma (Object/Predicate complement)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; here as predicate nominative with 'भवेत्'
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात
तावत्so long
तावत्:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक अव्यय; 'so long/that much'
जीवतिlives
जीवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक-प्रत्यय (relative pronoun)
नरःman/person
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; 'यः नरः'
उद्यापनम्concluding ceremony (udyāpana)
उद्यापनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउद् (उपसर्ग) + या (धातु) → उद्यापन (कृदन्त/भाव-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भाववाचक संज्ञा (concluding rite)
प्रकर्त्तव्यम्must be done
प्रकर्त्तव्यम्:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeAdjective
Rootप्र + कृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण 'to be done' agreeing with 'उद्यापनम्'
तेनby him/therefore
तेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भावे 'by him/therefore'
यात्राpilgrimage/journey (rite)
यात्रा:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; here as implied object of 'प्रकर्त्तव्यम्' (to be performed)
प्रयत्नतःwith effort
प्रयत्नतः:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; manner adverb 'with effort'

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa discourse style)

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (contextual destination/venue)

Type: kshetra

Scene: An elderly devotee, having fulfilled ‘candra-sahasra’, sets out on pilgrimage with attendants; a ceremonial udyāpana precedes departure, with moon symbolism overhead and Ayodhyā’s sacred markers in view.

C
Candra (Moon)

FAQs

A long life should culminate in completing sacred vows properly and sealing them through pilgrimage and udyāpana.

The instruction is embedded in Ayodhyā Māhātmya, aligning the vow’s completion with pilgrimage (yātrā) to the sacred kṣetra.

It prescribes udyāpana upon completing the ‘thousand moons’ count, along with undertaking yātrā diligently.