Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 4

ततः स कृतवांस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः । कुण्डं स्वनाम्ना विपुलं नानादेवसमन्वितम्

tataḥ sa kṛtavāṃstatra brahmā lokapitāmahaḥ | kuṇḍaṃ svanāmnā vipulaṃ nānādevasamanvitam

Daraufhin erschuf Brahmā, der Ahnvater der Welten, dort ein weites heiliges Becken, das seinen eigenen Namen trug, begleitet von vielen Gottheiten.

ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Sequence marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (adverb: then/thereafter)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
कृतवान्made, did
कृतवान्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु √कृ) + क्तवतु (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्तवतु); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
लोकof the worlds
लोक:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)
पितामहःgrandfather/forefather
पितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; लोकपितामह इति कर्मधारयार्थः
कुण्डम्pond, basin
कुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
स्वown
स्व:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (नाम्ना इति)
नाम्नाby (his) name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
विपुलम्large, extensive
विपुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (कुण्डम् इति)
नानाvarious
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय/विशेषण-प्रयोग)
Formअव्यय; विशेषणार्थे (various)
देवwith gods/deities
देव:
Karana (Association/सह)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)
समन्वितम्accompanied by, endowed with
समन्वितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि (धातु √अन्वि/√इ अनुगमने) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (कुण्डम् इति)

Agastya

Tirtha: Brahma-kuṇḍa (svanāmnā)

Type: kund

Scene: Brahmā, the Lokapitāmaha, manifests a vast tank named after himself; around it stand many deities, marking the kuṇḍa as a celestial assembly-place on earth.

A
Agastya
B
Brahmā
L
Lokapitāmaha
K
Kuṇḍa (Brahma-kuṇḍa, implied)
D
Devas

FAQs

Holy waterbodies are portrayed as divinely founded institutions, made powerful by the presence of gods and sacred history.

A large kuṇḍa established by Brahmā in Ayodhyā (a Brahmā-named tank, i.e., Brahma-kuṇḍa by implication).

No direct prescription; it narrates the founding of a tīrtha-kuṇḍa that later supports bathing and worship practices.