Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तं कालमेघं समभ्यर्च्य ततो वस्त्रापथं ययौ । देवं संपूज्य मंत्रैः स वेदोक्तैर्विधिपूर्वकम्

Transliteration

taṃ kālameghaṃ samabhyarcya tato vastrāpathaṃ yayau | devaṃ saṃpūjya maṃtraiḥ sa vedoktairvidhipūrvakam

Translation

Nachdem er jenen Kālamēgha ordnungsgemäß verehrt hatte, ging er nach Vastrāpatha. Dort vollzog er die vollständige Verehrung der Gottheit mit den in den Veden verkündeten Mantras, nach rechter Vorschrift.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• कालमेघम्: Kālamegha (dark-cloud one; epithet)
• कालमेघम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल + मेघ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: कालः इव मेघः / कालवर्णो मेघः (कर्मधारय); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• समभ्यर्च्य: having worshipped
• समभ्यर्च्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + अभि + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव

• ततः: then
• ततः: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अपादानवाचक

• वस्त्रापथम्: Vastrāpatha (place)
• वस्त्रापथम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वस्त्रापथ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: वस्त्राणां पथः (षष्ठी-तत्पुरुष) / क्षेत्रनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• देवम्: the deity
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• संपूज्य: having worshipped well
• संपूज्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव

• मन्त्रैः: with mantras
• मन्त्रैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करणवाचक

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• वेदोक्तैः: prescribed in the Vedas
• वेदोक्तैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: वेद + उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: समासः: वेदेन उक्ताः (तृतीया-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; 'मन्त्रैः' इति विशेषणम्

• विधिपूर्वकम्: according to proper procedure
• विधिपूर्वकम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् क्रियाविशेषणम् (in due/ritual manner)

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kālamēgha; Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The pilgrim first offers reverent worship to Kālamēgha, then journeys to Vastrāpatha and performs full Vedic-mantra pūjā before the deity, with priests and ritual implements present.

Characters & Entities

• Kālamēgha
• Vastrāpatha
• Vedic mantras
• Pūjā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is completed through disciplined, scripture-aligned worship; vidhi and mantra ground devotion in dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha-kṣetra, approached after worshipping Kālamēgha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing vedokta (Veda-based) mantra worship with full procedure (vidhipūrvaka saṃpūjā).