Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 75

Devanagari script

इदं पुराणं पठते शृणोति नरो विमानैर्मधुसूद नालये । देवांगनादत्तभुजश्चतुर्भुजः स नीयते देवगणैरभिष्टुतः

Transliteration

idaṃ purāṇaṃ paṭhate śṛṇoti naro vimānairmadhusūda nālaye | devāṃganādattabhujaścaturbhujaḥ sa nīyate devagaṇairabhiṣṭutaḥ

Translation

Wer dieses Purāṇa liest oder hört, in der Wohnstatt Madhusūdanas, wird auf himmlischen Vimānas getragen; durch die Gabe göttlicher Jungfrauen wird er vierarmig und wird, von Scharen der Götter gepriesen, hinausgeleitet.

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• पुराणम्: Purāṇa (sacred text)
• पुराणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• पठते: reads
• पठते: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पठ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• शृणोति: hears
• शृणोति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• विमानैः: by/with aerial chariots
• विमानैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• मधुसूदन: O Madhusūdana
• मधुसूदन: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मधु-सूदन (प्रातिपदिक; मधु + सूदन)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषसमासः — ‘मधुं सूदयति इति’ (उपपद-तत्पुरुष)

• आलये: in the abode
• आलये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• देवाङ्गना: of a celestial maiden
• देवाङ्गना: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव-अङ्गना (प्रातिपदिक; देव + अङ्गना)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; तत्पुरुषसमासः — ‘देवानाम् अङ्गना’

• दत्त: given
• दत्त: Qualifier within compound
• Type: Adjective
• Root: दत्त (कृदन्त; √दा (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिकरूपेण; क्त-प्रत्ययान्त; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• भुजः: armed/arm
• भुजः: Qualifier within compound
• Type: Noun
• Root: भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासान्त-पद (उत्तरपद)

• देवाङ्गनादत्तभुजः: whose arms are bestowed by celestial maidens
• देवाङ्गनादत्तभुजः: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देवाङ्गना-दत्त-भुज (प्रातिपदिक; देवाङ्गना + दत्त + भुज)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषसमासः — ‘देवाङ्गनया दत्ताः भुजाः यस्य’ (षष्ठी-तत्पुरुषभावः)

• चतुर्भुजः: four-armed
• चतुर्भुजः: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्-भुज (प्रातिपदिक; चतुर् + भुज)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहिसमासः — ‘चत्वारः भुजाः यस्य’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• नीयते: is led
• नीयते: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नी (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• देवगणैः: by hosts of gods
• देवगणैः: Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: देव-गण (प्रातिपदिक; देव + गण)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः — ‘देवानां गणाः’

• अभिष्टुतः: praised
• अभिष्टुतः: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि-स्तुत (कृदन्त; √स्तु (धातु) + अभि + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि-भावः

Speaker

Narrator within the Māhātmya (deductively: a Purāṇic teacher addressing the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra māhātmya (textual tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee seated listening to Purāṇa recitation; above, vimānas descend; divine maidens bestow a four-armed form; devas escort him toward Madhusūdana’s radiant abode, singing praises.

Characters & Entities

• Madhusūdana (Viṣṇu)
• Devas
• Devāṅganās
• Vimānas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Listening to and reciting the sacred narrative in a holy Viṣṇu-abode is itself a transformative act, granting exalted posthumous destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘abode of Madhusūdana’ within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya setting of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Purāṇa-pāṭha (recitation) and purāṇa-śravaṇa (hearing), especially in the sacred precincts of Madhusūdana.