Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

इन्द्र उवाच । हिरण्यकशिपोर्वंशे बलिर्दैत्यो महा बलः । तेनेदं सकलं व्याप्तं देवा यज्ञभुजः कृताः

indra uvāca | hiraṇyakaśiporvaṃśe balirdaityo mahā balaḥ | tenedaṃ sakalaṃ vyāptaṃ devā yajñabhujaḥ kṛtāḥ

Indra sprach: „Im Geschlecht Hiraṇyakaśipus gibt es Bali, einen Daitya von gewaltiger Kraft. Durch ihn ist dieses ganze Reich überrannt worden, und die Götter sind zu bloßen ‚Essern der Opfergaben des Yajña‘ herabgesetzt, ihrer Herrschaft beraubt.“

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हिरण्यकशिपोःof Hiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहिरण्यकशिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
वंशेin the lineage
वंशे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
बलिःBali
बलिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दैत्यःa demon (Daitya)
दैत्यः:
Karta (Apposition/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महाबलःvery strong
महाबलः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् बलः यस्य)
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सकलम्entire
सकलम्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
व्याप्तम्pervaded / occupied
व्याप्तम्:
Kriya (Predicate as participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + आप् (धातु) → व्याप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः
देवाःthe gods
देवाः:
Karma (Object in passive sense/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यज्ञभुजःeaters/partakers of sacrifices
यज्ञभुजः:
Karta (Subject complement/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ + भुज् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (यज्ञं भुङ्क्ते इति)
कृताःwere made / became
कृताः:
Kriya (Predicate as participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि (were made)

Indra

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (Prabhāsa ambit)

Type: kshetra

Scene: Indra reports Bali’s overwhelming conquest; the devas appear diminished, their sacrificial share reduced to mere consumption without sovereignty.

I
Indra
H
Hiraṇyakaśipu
B
Bali
D
Daityas
D
Devas

FAQs

When adharma overpowers rightful order, divine intervention is sought to restore balance.

The verse occurs within Vastrāpathakṣetra Māhātmya, though it focuses on the Bali episode rather than a site-description.

None explicitly; the verse sets up the reason for seeking Viṣṇu’s action.