Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Vastrapatha Kshetra Mahatmya›Adhyaya 13›Shloka 34
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

क्षुत्पीडा महती लोके ह्यन्नं तद्भेषजं स्मृतम् । तेन सा शांतिमायाति ततोन्नं देयमुत्तमम्

Transliteration

kṣutpīḍā mahatī loke hyannaṃ tadbheṣajaṃ smṛtam | tena sā śāṃtimāyāti tatonnaṃ deyamuttamam

Translation

Hunger ist ein großes Leid in der Welt, und Nahrung gilt als sein Heilmittel; durch sie kommt dieses Leiden zur Ruhe, darum ist das Spenden von Speise die höchste Gabe.

Word by Word
क्षुत्पीडाhunger-pain
क्षुत्पीडा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + पीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; तत्पुरुषः—‘क्षुधया पीडा’ (hunger-pain)
महतīgreat, severe
महतī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
अन्नम्food
अन्नम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तद्भेषजम्its medicine
तद्भेषजम्:
Pratipādya (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भेषज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः—‘तस्य भेषजम्’ (its medicine)
स्मृतम्is regarded (as)
स्मृतम्:
Kriya (Predicative verbal notion/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्मणि-भावः—‘is considered/remembered’
तेनby that (food)
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्
साshe/it (that pain)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
शान्तिम्peace, relief
शान्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
आयातिattains, comes to
आयाति:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √या (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
ततःtherefore
ततः:
Nidana (Result marker/फल-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (तस्मात्-अर्थे; inferential)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र ‘देयम्’ इत्यस्य कर्म
देयम्should be given
देयम्:
Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्/यत्), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘should be given’
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: वस्त्रापथ-क्षेत्र (प्रभास-परिसर)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: तीर्थ-क्षेत्र में दाता भूख से पीड़ित यात्रियों/भिक्षुओं को अन्न परोस रहा है; पीछे शिव-लिङ्ग/प्रभास-तट का संकेत; ‘अन्नं भेषजम्’ भाव का दृश्य-रूप

Characters & Entities
V
Vastrāpatha Kṣetra
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

Feeding the hungry is framed as healing; it is the most immediate and exalted form of compassion and dāna.

The instruction is part of the Vastrāpathakṣetra Māhātmya within Prabhāsa Khaṇḍa.

Anna-dāna is explicitly prescribed as the best gift, since it removes hunger and grants peace.

←Previous Verse
Next Verse→