Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

न निवर्तति कालेन दामोदरपुरं व्रजेत् । करोत्यनशनं यश्च नरो नार्यथवा पुनः । सर्व लोकानतिक्रम्य स हरेर्गेहमाप्नुयात्

na nivartati kālena dāmodarapuraṃ vrajet | karotyanaśanaṃ yaśca naro nāryathavā punaḥ | sarva lokānatikramya sa harergehamāpnuyāt

Er kehrt nicht mehr zur bestimmten Zeit zurück, sondern gelangt in die Stadt Dāmodaras. Wer—Mann oder Frau—vollständiges Fasten (anāśana) übt und alle Welten übersteigt, erreicht die Wohnstatt Haris selbst.

nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
nivartatireturns
nivartati:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootni√vṛt (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘returns/turns back’
kālenaby time / with time
kālena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; हेतौ/करणे—‘by/with time’
dāmodara-puramDāmodara’s city
dāmodara-puram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdāmodara (प्रातिपदिक) + pura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘दामोदरस्य पुरम्’
vrajetshould go
vrajet:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvraj (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should go’
karotidoes / performs
karoti:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
anaśanamfasting (complete abstinence)
anaśanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootanaśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘fasting (not eating)’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nārīa woman
nārī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘woman’ (elliptically coordinated with naraḥ)
athavāor
athavā:
Sambandha (Disjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootathavā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
punaḥagain / also
punaḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (again/also)
sarvānall
sarvān:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘all’—lokān इति विशेषणम्
lokānworlds
lokān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
atikramyahaving transcended
atikramya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootati√kram (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय (gerund): ‘having crossed/overstepped’
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अन्वय—‘he’
hareḥof Hari
hareḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
gehamabode/house
geham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgeha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
āpnuyātwould attain
āpnuyāt:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootāp (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘would attain’

Skanda (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration context)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (within Prabhāsa)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim (man or woman) performing complete fasting at a sacred spot of Vastrāpatha, mind fixed on Dāmodara; above, a luminous path through successive worlds culminating in Hari’s radiant city (Vaikuṇṭha-like).

D
Dāmodara
H
Hari

FAQs

Intense devotion expressed through disciplined fasting is portrayed as a direct path to Hari’s supreme abode beyond worldly return.

Dāmodarapura (the divine city associated with Dāmodara) within the Prabhāsa/Vastrāpatha sacred landscape.

Anaśana: undertaking complete fasting as a vrata, stated to be open to both men and women.