Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

नैवेद्यशेषं तुलसीविमिश्रं विशेषतः पादजलेन विष्णोः । योऽश्नाति नित्यं पुरुषो मुरारेः प्राप्नोति यज्ञायुतकोटिपुण्यम्

naivedyaśeṣaṃ tulasīvimiśraṃ viśeṣataḥ pādajalena viṣṇoḥ | yo'śnāti nityaṃ puruṣo murāreḥ prāpnoti yajñāyutakoṭipuṇyam

Wer täglich die Reste des Murāri dargebrachten Naivedya zu sich nimmt—mit Tulasī vermischt und besonders mit dem heiligen Fußwasser Viṣṇus benetzt—erlangt Verdienst, das dem von zig Millionen vollendeter Opfer gleichkommt.

नैवेद्यशेषम्remnant of offering
नैवेद्यशेषम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootनैवेद्य + शेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नैवेद्यस्य शेषः)
तुलसीविमिश्रम्mixed with tulasī
तुलसीविमिश्रम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतुलसी + विमिश्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष/सह-भाव (तुलस्या विमिश्रम् = mixed with tulasī)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: especially)
पादजलेनwith foot-water
पादजलेन:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootपाद + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पादस्य जलम्)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
अश्नातिeats
अश्नाति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्यम् (अव्यय/नित्य-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time: always)
पुरुषःa man/person
पुरुषः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
मुरारेःof Murāri (Viṣṇu)
मुरारेः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमुरारि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यज्ञायुतकोटिपुण्यम्merit equal to ten-thousand crores of sacrifices
यज्ञायुतकोटिपुण्यम्:
Karma (Object/Result)
TypeNoun
Rootयज्ञ + अयुत + कोटि + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (यज्ञानाम् अयुतकोट्या पुण्यम्)

Deductive: narrative voice of the Dvārakā Māhātmya (commonly Sūta relating the māhātmya to sages)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: In front of Murāri’s shrine, a priest places tulasī on the naivedya; a devotee receives prasāda lightly moistened with caraṇāmṛta, hands cupped, eyes lowered in devotion; the sanctum glows with lamp-light.

V
Viṣṇu
M
Murāri
T
Tulasī

FAQs

Reverently honoring Viṣṇu’s prasāda—especially with tulasī and caraṇāmṛta—is presented as a direct, powerful path of bhakti that surpasses elaborate ritual merit.

Dvārakā, celebrated in the Dvārakā Māhātmya of the Prabhāsa Khaṇḍa as a supreme Vaiṣṇava sacred landscape.

Daily partaking of Viṣṇu’s naivedya-śeṣa (prasāda), mixed with tulasī and moistened with Viṣṇu’s pāda-jala (caraṇāmṛta).