Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

प्रदक्षिणीकृतं सर्वं ब्रह्मांडं नात्र संशयः । महादानैस्तु चान्यत्र यत्फलं परिकीर्तितम् । द्वारकायां तु रुक्मिण्यां दृष्टायां जायते तदा

Transliteration

pradakṣiṇīkṛtaṃ sarvaṃ brahmāṃḍaṃ nātra saṃśayaḥ | mahādānaistu cānyatra yatphalaṃ parikīrtitam | dvārakāyāṃ tu rukmiṇyāṃ dṛṣṭāyāṃ jāyate tadā

Translation

Durch diese Pradakṣiṇā ist gleichsam das ganze Brahmāṇḍa, das gesamte Weltall, umschritten—daran besteht kein Zweifel. Und welche Frucht andernorts von großen Gaben (Mahādāna) gerühmt wird, eben diese Frucht entsteht dann in Dvārakā, wenn man Rukmiṇī erblickt.

Word by Word

• प्रदक्षिणी-कृतम्: made (as) circumambulated
• प्रदक्षिणी-कृतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: प्रदक्षिणी (प्रातिपदिक) + कृत (कृ-धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुष-समासः (प्रदक्षिणी कृतम् = प्रदक्षिणीकृतम्)

• सर्वम्: entire
• सर्वम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• ब्रह्माण्डम्: the universe (cosmic egg)
• ब्रह्माण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + अण्ड)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष-समासः

• न: not/no
• न: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-निपात (negation)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• महादानैः: by great gifts (charities)
• महादानैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; कर्मधारय-समासः (महच्च तत् दानम्)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (and)

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: देश/विषयवाचक-अव्यय (elsewhere)

• यत्-फलम्: whatever fruit/result
• यत्-फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मधारय-समासः (यत् फलम्)

• परिकीर्तितम्: has been proclaimed
• परिकीर्तितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• द्वारकायाम्: in Dvārakā
• द्वारकायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेषार्थक-निपात (indeed)

• रुक्मिण्याम्: when/with Rukmiṇī (being)
• रुक्मिण्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुक्मिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) सह ‘दृष्टायाम्’

• दृष्टायाम्: when (she is) seen
• दृष्टायाम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute): ‘(तस्यां) दृष्टायाम्’

• जायते: arises/is produced
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

Speaker

Prahlāda (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (kṣetra-pradakṣiṇā; Rukmiṇī-darśana)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic vision: Dvārakā’s circular pradakṣiṇā path overlays a cosmic mandala; planets and lokas arranged like petals; devotees circling while Rukmiṇī’s shrine radiates as the center; a scale showing mahādāna on one side and darśana on the other, balanced.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Rukmiṇī
• Brahmāṇḍa (cosmos)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage acts done with devotion at Dvārakā are exalted as yielding cosmic-scale merit, comparable to the highest forms of charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, with special emphasis on Rukmiṇī’s darśana and the city’s pradakṣiṇā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pradakṣiṇā (circumambulation) of Dvārakā and Rukmiṇī-darśana, valued as equivalent to mahādāna.