Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

शंखोद्धारसमुद्भूतां नित्यं देहे बिभर्त्ति हि । मृत्तिकां दैत्यराजेन्द्र शृणु वक्ष्यामि यत्फलम्

śaṃkhoddhārasamudbhūtāṃ nityaṃ dehe bibhartti hi | mṛttikāṃ daityarājendra śṛṇu vakṣyāmi yatphalam

Wahrlich, er trägt beständig am Leibe die heilige Erde, die aus Śaṅkhoddhāra hervorgegangen ist; o Herr der Daityas, höre—ich will die Frucht davon verkünden.

शंख-उद्धार-समुद्भूताम्arisen from the conch-uplift (rite/place)
शंख-उद्धार-समुद्भूताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशंख (प्रातिपदिक) + उद्धार (प्रातिपदिक) + समुद्भूत (कृदन्त; सम्+उद्+√भू)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास (śaṃkha-uddhāra-samudbhūtā = arisen from the ‘conch-uplift’)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: always)
देहेin the body
देहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
बिभर्त्तिbears/keeps
बिभर्त्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
मृत्तिकाम्clay/earth (sacred clay)
मृत्तिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दैत्य-राज-इन्द्रO lord of demon-kings
दैत्य-राज-इन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + राज (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुष (daityānāṃ rājā, tasya indraḥ = O chief among demon-kings)
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन
यत्-फलम्what result
यत्-फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (yat phalam = what fruit/result)

Skanda (deduced)

Tirtha: Śaṅkhoddhāra

Type: kund

Listener: Daityarājendra

Scene: A devotee applies sacred clay from Śaṅkhoddhāra as tilaka on forehead and limbs; the clay is shown as emerging near a conch-related sacred spot. Skanda addresses the Daitya lord, gesturing to the devotee’s marked body as radiant and protected.

Ś
Śaṅkhoddhāra
D
Daityarājendra (addressed listener)

FAQs

Sacred substances connected to a tīrtha (like holy clay) are to be honored and worn as embodied devotion, yielding defined spiritual fruits.

Dvārakā’s sacred complex, specifically the holy clay associated with Śaṅkhoddhāra.

Wearing/bearing the Śaṅkhoddhāra-origin mṛttikā on the body (a form of tilaka/puṇḍra practice).