Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

सीताचक्षुर्नदी भद्रा नमंत्येताः पदांबुजम् । द्वारके ता महापुण्याः सप्तद्वीपोद्भवाः पराः

sītācakṣurnadī bhadrā namaṃtyetāḥ padāṃbujam | dvārake tā mahāpuṇyāḥ saptadvīpodbhavāḥ parāḥ

Sītā, der Fluss Cakṣur und Bhadrā — sie alle verneigen sich vor deinen Lotosfüßen. In Dvārakā sind jene höchst Heiligen gegenwärtig, hervorgegangen aus den sieben Dvīpas (sieben Erdteilen).

सीताचक्षुःSītā’s eye (name of a river)
सीताचक्षुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता + चक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (चक्षुस्-प्रधान), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ('सीतायाः चक्षुः')
नदीriver
नदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भद्राBhadrā (river)
भद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नमन्तिbow, pay homage
नमन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन
एताःthese (rivers)
एताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
पदाम्बुजम्lotus-feet
पदाम्बुजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद + अम्बुज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुषार्थे (पदस्य अम्बुजम् = lotus of the feet)
द्वारकेin Dvārakā
द्वारके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
ताःthey (those)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
महापुण्याःgreatly holy
महापुण्याः:
Karta-anvaya (qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय; विशेषण
सप्तद्वीपोद्भवाःarisen from the seven continents/islands
सप्तद्वीपोद्भवाः:
Karta-anvaya (qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त + द्वीप + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (सप्तद्वीपात् उद्भवाः)
पराःsupreme, excellent
पराः:
Karta-anvaya (qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

Narrator within Dvārakā-māhātmya (contextual voice praising Dvārakā)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: Personified rivers—Sītā, Cakṣur-nadī, and Bhadrā—arrive as divine women bearing water-pots and lotuses, bowing at the lotus-feet of Dvārakā-devī/Śrī Kṛṣṇa’s sacred presence; behind them a stylized map-like ring of the sapta-dvīpas suggests cosmic origin.

D
Dvārakā
S
Sītā (river)
C
Cakṣur-nadī
B
Bhadrā
S
Sapta-dvīpa

FAQs

Dvārakā’s sanctity is universalized: even rivers symbolically from all ‘seven dvīpas’ are said to honor it, magnifying its tīrtha-status.

Dvārakā, as the exalted place before which rivers bow.

No formal rite; the verse stresses reverence to the sacred feet (padāmbuja) and the presence of tīrtha-power.