Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

उह्यमाने रथे तस्मिन्रुक्मिणी तृषिताऽभवत् । उवाच कृष्णं वैदर्भी श्रमव्याकुललोचना

uhyamāne rathe tasminrukmiṇī tṛṣitā'bhavat | uvāca kṛṣṇaṃ vaidarbhī śramavyākulalocanā

Als jener Wagen weitergezogen wurde, wurde Rukmiṇī durstig. Die Fürstentochter aus Vidarbha, deren Augen von der Mühsal ermattet waren, sprach zu Kṛṣṇa.

उह्यमानेwhile being carried
उह्यमाने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि लट्-सम्बद्धः शतृ-प्रत्ययान्तः (वर्तमानकर्मणि कृदन्त/Present passive participle), सप्तमी एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (locative singular neuter)
रथेin the chariot
रथे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
तस्मिन्in that (chariot)
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
रुक्मिणीRukmiṇī
रुक्मिणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुक्मिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तृषिताthirsty
तृषिता:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमाना)
TypeAdjective
Rootतृष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कृष्णम्to Kṛṣṇa
कृष्णम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
वैदर्भीthe princess of Vidarbha
वैदर्भी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैदर्भी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रमव्याकुललोचनाwhose eyes were distressed by fatigue
श्रमव्याकुललोचना:
Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रम (प्रातिपदिक) + व्याकुल (प्रातिपदिक) + लोचना (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्रम-व्याकुल-लोचना = श्रमेण व्याकुलाः लोचनानि यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Prahlāda

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: Rukmiṇī, weary and thirsty on the moving chariot, turns to Kṛṣṇa; her eyes show strain, while Kṛṣṇa remains attentive and calm.

R
Rukmiṇī
K
Kṛṣṇa

FAQs

Even in sacred journeys, compassion and attentive care are integral to dharma.

Dvārakā, as the destination framing the sacred travel narrative.

None; the verse introduces a situation that leads to a dhārmic response (providing water).