Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

द्वारवत्यां तु गमनाद्ध्यानाल्लक्ष्मीपतेस्तदा । अशेषकल्मषान्मुक्ता विध्वस्ताखिलबन्धनाः

dvāravatyāṃ tu gamanāddhyānāllakṣmīpatestadā | aśeṣakalmaṣānmuktā vidhvastākhilabandhanāḥ

Doch durch den Gang nach Dvāravatī und durch die Meditation über den Herrn der Lakṣmī wurden sie damals von aller Sünde befreit, und alle ihre Fesseln wurden gänzlich zerschlagen.

द्वारवत्याम्in Dvāravatī
द्वारवत्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वारवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; Locative singular
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis-contrast)
गमनात्from going; by the act of going
गमनात्:
Apadana/Hetu (Cause/Source/अपादान-हेतु)
TypeNoun
Rootगमन (प्रातिपदिक; √गम् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; Ablative singular
ध्यानात्from meditation; by meditation
ध्यानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक; √ध्यै धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु), एकवचन; Ablative singular
लक्ष्मीपतेःof the Lord of Lakṣmī (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
लक्ष्मीपतेः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; Genitive singular
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
अशेषकल्मषात्from all sin/impurity without remainder
अशेषकल्मषात्:
Apadana (Separation/अपादान)
TypeNoun
Rootअशेष + कल्मष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; Ablative singular
मुक्ताःfreed
मुक्ताः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त; √मुच् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with implied ‘गोप्यः’
विध्वस्ताखिलबन्धनाःwhose all bonds were destroyed
विध्वस्ताखिलबन्धनाः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविध्वस्त (कृदन्त; √ध्वंस्/ध्वस् धातु, क्त) + अखिल + बन्धन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः ‘अखिलबन्धन’ (कर्मधारय) + ‘विध्वस्त’ (तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष: विध्वस्तानि अखिलबन्धनानि यस्याः/यासाम्) अर्थे; agreeing with implied ‘गोप्यः’

Narrator (Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya context)

Tirtha: Dvāravatī/Dvārakā

Type: kshetra

Scene: A contemplative moment: the pilgrims enter Dvārakā, hands folded, eyes lowered in meditation on Lakṣmīpati; a subtle aura suggests bonds falling away.

D
Dvāravatī (Dvārakā)
L
Lakṣmīpati (Viṣṇu/Kṛṣṇa)

FAQs

Tīrtha-yātrā joined with dhyāna purifies: outer pilgrimage and inner contemplation together dissolve sin and bondage.

Dvāravatī (Dvārakā) is explicitly praised as a liberating sacred destination.

Meditation (dhyāna) on Lakṣmīpati is recommended, along with the act of going to Dvārakā.