Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

एकदा तु द्विजश्रेष्ठं जैमिनिं संशितव्रतम् । श्रद्धया तं च नृपतिः प्रतिग्रहपराङ्मुखम् । उवाच वाक्यं नृपतिः कृतांजलिपुटः स्थितः

ekadā tu dvijaśreṣṭhaṃ jaiminiṃ saṃśitavratam | śraddhayā taṃ ca nṛpatiḥ pratigrahaparāṅmukham | uvāca vākyaṃ nṛpatiḥ kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitaḥ

Einst trat der König an den erhabensten Brāhmaṇa Jaimini heran, fest in seinen Gelübden. Da er ihn sah, wie er Gaben nicht annehmen wollte, stand der König mit gefalteten Händen da und redete ihn ehrfürchtig an.

एकदाonce
एकदा:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootएकदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: once)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अनुक्रमार्थक निपात (particle: but/indeed)
द्विजश्रेष्ठम्the best of Brahmins
द्विजश्रेष्ठम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘द्विजानां श्रेष्ठः’); पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
जैमिनिम्Jaimini
जैमिनिम्:
Karma (Apposition to object)
TypeNoun
Rootजैमिनि (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
संशितव्रतम्of firm/strict vows
संशितव्रतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसं-शि (धातु) → संशित (कृदन्त, क्त) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/उपपद-भाव: ‘संशितं व्रतं यस्य’); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying dvijaśreṣṭham/jaiminim)
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
Karaṇa (Instrument/means)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
प्रतिग्रहपराङ्मुखम्averse to accepting gifts
प्रतिग्रहपराङ्मुखम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक) + पराङ्मुख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/उपपदभाव: ‘प्रतिग्रहे पराङ्मुखः’ = averse to accepting gifts); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying tam/jaiminim)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वाक्यम्words, a statement
वाक्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्त-कर्ता (repeated subject for emphasis)
कृतांजलिपुटःwith hands folded (in reverence)
कृतांजलिपुटः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु; क्त-कृदन्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारयभाव: ‘कृतः अञ्जलिपुटः येन’); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying nṛpatiḥ)
स्थितःstanding
स्थितः:
Kriyā (Participial predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (क्त-कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘standing’

Prahlāda

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis (frame assumed; not explicit here)

Scene: The king approaches sage Jaimini—calm, austere, radiant—who sits in meditation posture; the king stands with folded hands, head slightly bowed, beginning a respectful request; attendants remain at a distance to preserve the sage’s austerity.

N
Nṛga
J
Jaimini

FAQs

True giving requires humility and discernment; true renunciation may even refuse gifts—both are dharmic when rightly motivated.

The story remains within Dvārakā Māhātmya, using exemplary figures to teach dharma in Kṛṣṇa’s sacred setting.

No fixed ritual; it depicts the etiquette of approaching a brāhmaṇa—faith (śraddhā) and añjali (folded hands).