Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

एवं संपूजितस्तेन भक्त्या परमया नृप । सुखोपविष्टो विश्रांतो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । राजर्षीणां कथाश्चक्रे देवर्षीणां तथैव च

evaṃ saṃpūjitastena bhaktyā paramayā nṛpa | sukhopaviṣṭo viśrāṃto vasiṣṭho munisattamaḥ | rājarṣīṇāṃ kathāścakre devarṣīṇāṃ tathaiva ca

So, o König, von ihm mit höchster Hingabe geehrt, setzte sich Vasiṣṭha — der Beste der Weisen — in Ruhe nieder; nach der Rast erzählte er Geschichten von den Rājaṛṣis und ebenso von den Devaṛṣis.

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (thus)
संपूजितःhaving been well honoured
संपूजितः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicative participle)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (having been duly honoured)
तेनby him
तेन:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन
परमयाsupreme; highest
परमया:
Karaṇa-samānādhikaraṇa (Adjectival to instrument)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; ‘भक्त्या’ इति विशेष्येण सह
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सुखोपविष्टःseated comfortably
सुखोपविष्टः:
Karta-samānādhikaraṇa (Descriptive predicate/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + उपविष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formसमासः तत्पुरुषः (अव्ययीभावसदृश-भावः) ‘सुखेन उपविष्टः’; क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; ‘वसिष्ठः’ इति विशेष्येण सह
विश्रान्तःrested
विश्रान्तः:
Karta-samānādhikaraṇa (Descriptive predicate/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + श्रम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; ‘वसिष्ठः’ इति विशेष्येण सह
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
मुनिसत्तमःbest of sages
मुनिसत्तमः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition/उपाधि)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मुनीनाम् सत्तमः’; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; वसिष्ठस्य उपाधि
राजर्षीणाम्of royal sages
राजर्षीणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारयः ‘राजा चासौ ऋषिः’; पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th), बहुवचन
कथाःstories; accounts
कथाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन
चक्रेtold; related
चक्रे:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
देवर्षीणाम्of divine sages
देवर्षीणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारयः ‘देवश्चासौ ऋषिः’; पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th), बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/सादृश्यार्थक क्रियाविशेषण (likewise)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

Narrator (Purāṇic voice within Prabhāsa Khaṇḍa; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: Arbuda kshetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: The king in the frame (and by extension the audience)

Scene: Vasiṣṭha sits at ease after being honored; the king and courtiers sit respectfully nearby as the sage narrates tales of rājarṣis and devarṣis; a calm, story-telling atmosphere.

V
Vasiṣṭha
R
Rājarṣi
D
Devarṣi

FAQs

True devotion expresses itself as reverent service, which in turn invites dharma-kathā and spiritual instruction.

No single site is named in this verse; it sets the narrative stage for teaching within the Arbuda Khaṇḍa.

Not a fixed ritual; it emphasizes devotional hospitality leading to sacred discourse.