Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

तत्र पूर्वं शुको नीडं वृक्षे चैवाकरोद्द्विजः । गतागतेन नीडस्य कुरुते तं प्रदक्षिणाम्

tatra pūrvaṃ śuko nīḍaṃ vṛkṣe caivākaroddvijaḥ | gatāgatena nīḍasya kurute taṃ pradakṣiṇām

Dort baute einst ein Papagei sein Nest auf einem Baum. Durch sein Hin- und Herfliegen zum Nest vollzog er gleichsam eine Pradakṣiṇā, eine ehrfürchtige Umrundung des Nestes.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
शुकःa parrot
शुकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नीडम्a nest
नीडम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनीड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वृक्षेon/in a tree
वृक्षे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
अकरोत्made, built
अकरोत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
द्विजःthe bird
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यहाँ पक्षिवाचक (bird)
गत-आगतेनby going and coming (back and forth)
गत-आगतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगत (गम्-धातु, क्त कृदन्त) + आगत (आ+गम्-धातु, क्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (गतम् च आगतम् च)
नीडस्यof the nest
नीडस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनीड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कुरुतेdoes, performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ताम्that
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रदक्षिणाम्circumambulation
प्रदक्षिणाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Pulastya

Tirtha: Acaleśvara (foreshadowed)

Type: kshetra

Listener: Mahārāja (king) addressed

Scene: A green parrot repeatedly flying to and from a nest on a tree, its flight-path forming a natural circumambulation; the tree stands near a hinted sacred landscape, foreshadowing a Śiva shrine.

Ś
Śuka (parrot)
P
Pradakṣiṇā
A
Acaleśvara region (context)

FAQs

Even simple, natural acts resembling pradakṣiṇā are portrayed as spiritually meaningful in a sanctified setting, highlighting the power of sacred space.

The Arbuda-khaṇḍa locale associated with Acaleśvara, where pradakṣiṇā is especially efficacious.

Pradakṣiṇā (circumambulation) is implicitly upheld through an illustrative example (dṛṣṭānta).