Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो मुनिगणाः सर्वे सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः । पूजयित्वा पदं तत्र ब्रह्मलोकं समागताः

Transliteration

pulastya uvāca | tato munigaṇāḥ sarve samyakchraddhāsamanvitāḥ | pūjayitvā padaṃ tatra brahmalokaṃ samāgatāḥ

Translation

Pulastya sprach: Daraufhin verehrten alle Scharen der Weisen, von rechter Glaubenskraft erfüllt, dort jene Fußspur und gelangten danach in die Welt Brahmās.

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pulastya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम् (nominative singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (perfect, 3rd singular)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय/तद्-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; क्रम/हेतु-बोधक (then/thereupon)

• मुनि-गणाः: groups of sages
• मुनि-गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: muni + gaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां गणाः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (agreeing with ‘मुनिगणाः’)

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: samyak (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (properly)

• श्रद्धा-समन्विताः: endowed with faith
• श्रद्धा-समन्विताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śraddhā + samanvita (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (श्रद्धया समन्विताः)

• पूजयित्वा: having worshipped
• पूजयित्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √pūj (धातु) + ktvā (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-कृदन्तः (absolutive/gerund): having worshipped

• पदम्: the place/footstep
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: pada (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् (accusative singular)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्ययम् (there)

• ब्रह्म-लोकम्: Brahma-world
• ब्रह्म-लोकम्: Karma (Destination/कर्म)
• Type: Noun
• Root: brahma + loka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (गन्तव्य-कर्म), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः लोकः)

• समागताः: arrived
• समागताः: Kriya (Result state/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam-ā-√gam (धातु) + kta (कृत्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्तरि प्रयोगे—‘समागताः’ = arrived (past participle used predicatively)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pitāmaha-pada at Arbuda

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pulastya narrates as a circle of sages, with matted hair and waterpots, worship a footprint-mark with flowers and water; a luminous ascent motif suggests Brahmaloka attainment.

Characters & Entities

• Pulastya
• Munigaṇa
• Brahmaloka
• Brahmapada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithful worship of a sanctified spot (pada) yields extraordinary results, even access to higher divine realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Brahmapada—Brahmā’s sacred footprint site—associated with the Arbuda region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) performed at the sacred footprint with proper śraddhā.