Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

नाहं कुत्रापि यास्यामि मुक्त्वेदं तीर्थमुत्तमम् । एवमुक्त्वा ततः साध्वी तत्रैव न्यवसत्सदा

nāhaṃ kutrāpi yāsyāmi muktvedaṃ tīrthamuttamam | evamuktvā tataḥ sādhvī tatraiva nyavasatsadā

„Ich werde nirgendwohin gehen und dieses höchste heilige Tīrtha nicht verlassen.“ So sprechend blieb jene tugendhafte Frau fortan dort, beständig, allein.

not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
अहम्I
अहम्:
Kartṛ (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
कुत्रापिanywhere
कुत्रापि:
Adhikaraṇa (Locative/Place)
TypeIndeclinable
Rootकुत्र (अव्यय) + अपि (अव्यय)
Formअव्ययसमूह (indefinite adverb): ‘anywhere’
यास्यामिI shall go
यास्यामि:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुक्त्वाhaving left
मुक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त: ‘having left/abandoned’
इदम्this
इदम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ विशेषण
तीर्थम्sacred ford; pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object of ‘मुक्त्वा’)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent; best
उत्तमम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ विशेषण
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक adverb: ‘thus’)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त: ‘having said’
ततःthen
ततः:
Adhikaraṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (काल/क्रमवाचक)
साध्वीthe virtuous woman
साध्वी:
Kartṛ (Subject)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Place)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक adverb: ‘there’)
एवindeed; just
एव:
Prayojaka (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण: ‘indeed/just’)
न्यवसत्dwelt; stayed
न्यवसत्:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootनि-√वस् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सदाalways
सदा:
Adhikaraṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb: ‘always’)

Pulastya (deduced from immediate narrative context continuing into Adhyāya 6:1)

Tirtha: Arbuda-tīrtha

Type: kshetra

Scene: A chaste woman, resolute, stands by the sacred waters and declares she will not leave; thereafter she lives in simple hermitage-like solitude near the tīrtha.

FAQs

Steadfastness in a holy place is praised—choosing the tīrtha as one’s refuge expresses faith and single-pointed devotion.

A ‘supreme tīrtha’ within the Arbuda Khaṇḍa (Prabhāsa Khaṇḍa) narrative; the verse emphasizes the sanctity of remaining at that tīrtha.

No specific ritual is prescribed here; the act highlighted is tīrtha-vāsa—dwelling at the sacred site.